Het BNP heeft afgedaan. We zoeken een nieuwe manier om welvaart te meten. Geen geringe opgaven voor het door de Volkskrant en het NICIS instituut georganiseerde debat in Rotterdam. Volkskrant-columniste Marjolein Februari gaf een heldere aftrap. Natuurlijk kwam Buthan aan bod waar men het Bruto Nationaal Geluk meet. Dat bracht haar bij het utilitarisme, dat ze vervolgens afserveerde als ongeschikt uitgangspunt om welvaart te meten. Want ‘het grootste plezier voor de grootste groep’ klinkt niet alleen oppervlakkig, maar leidt ook snel tot uitwassen en vreemde keuzes. Neem daarbij het feit dat is aangetoond dat mensen gelukkiger worden als mensen in hun omgeving ongelukkiger zijn, en je kunt voorstellen dat geluk niet de maatstaf is die een overheid kan hanteren. Ook wees Februari er fijntjes op dat het meten van geluk een heilloze weg is. Meer gecharmeerd was Februari van de “capabilities approach” van de Indische econoom Amartya Sen, die welvaart vooral definieert in factoren die het welzijn van mensen bepalen. Daarmee is het ‘meetprobleem’ nog steeds niet opgelost en biedt ook deze benadering geen direct antwoord op de vraag wat de vervanger van ons BNP moet worden.
Februari concludeerde uiteindelijk dat we niet zomaar een antwoord hebben, maar dat we eerst enkele andere vragen moeten stellen: wat willen we met onze maatschappij, wat vinden we echt belangrijk. Als we die vragen hebben beantwoord, volgt een nieuwe meetmethode voor welvaart daar vanzelf uit.

Hierna volgde andere sprekers. De overeenstemming over de beperkingen en zelfs aperte fouten in ons huidige Bruto Nationaal Product, was groot. Het BNP meet eigenlijk vooral de ‘omzet’ van een samenleving, maar niet de ‘winst’ in ruime zin des woords. Een spreker noemde de ramp met de Exxon Valdez die 20.000 km kust voor 30 jaar ecologisch verwoest had. Het effect ervan op de bedrijvigheid in het gebied, en dus op het BNP van de VS, was echter ruimschoots positief!  Ik moest hierbij denken aan het oude economen-grapje waarbij twee economen elkaar beurtelings zo gek krijgen om voor 100 euro een hondendrol op te eten. Na afloop concludeert een van hen dat ze beide geen cent rijker zijn, ieder een vieze smaak in de mond hebben, maar wel het BNP met 200 euro hebben verhoogd.

Wordt vervolgd