Geachte heer Plasterk,

U mag dan wel buitengewoon verheugd zijn dat u het geld voor verhoging van de salarissen in het onderwijs heeft weten te vinden, maar velen delen die vreugde geenszins. En dan bedoel ik niet alleen de studenten. Ook vele onderwijsgevenden zijn van de wijze van financiering bepaald niet gecharmeerd. Ik zal dit toelichten.

U veronderstelt dat het beroep van leerkracht aantrekkelijker moet en kan worden gemaakt door de salarispositie van hen te verbeteren. U vergeet dan dat de aantrekkelijkheid van het werk van een leraar of docent vooral zit in de inhoud en aard van het werk en dan pas in het inkomen. De aantrekkelijkheid van het werk van leerkrachten is echter de laatste jaren geweldig onder druk komen te staan van de toegenomen bureaucratie die vaak niet aantoonbaar bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs en zelfs vaak contraproductief werkt.

Vele leerkrachten zijn ondanks de vele, vaak mislukte, veranderingen in het onderwijs nog steeds trots op hun werk, maar niet meer trots op de organisatie waarvoor zij werken. Het is vooral de op wantrouwen gebaseerde bureaucratie die het plezier in het werk van medewerkers in het onderwijs ondermijnt.

Ter illustratie hiervan: Uit een onderzoek dat de NCRV begin 2006 liet uitvoeren onder respondenten afkomstig uit de Algemene Onderwijsbond, NU91, Sting en Unie Zorg & Welzijn (totale steekproefgrootte 1016), bleek dat voor 66,4% van de medewerkers uit het onderwijs het invullen en bijhouden van registratiepapieren, controleformulieren, productiecijfers e.d. het werk vergalt. In de zorg was dat 59,4%.

U had dus twee vliegen in één klap kunnen slaan door de bureaucratie te verminderen en met de daaruit voortvloeiende bezuinigingen de verhoging van de salarissen te financieren. U had dan gewerkt aan twee belangrijke bronnen voor aantrekkelijkheid van het werken in het onderwijs tegelijkertijd. Eerlijk gezegd: ik moet nog zien of de investering in salarissen straks wel opweegt tegen de toenemende negatieve invloed van de bureaucratisering op de aantrekkelijkheid van het onderwijsberoep.

Ik zal u in een aantal afleveringen van deze open brief laten zien, dat dat gemakkelijker is dan u denkt, als u mijn voorstellen maar niet voorlegt aan ambtenaren. U hebt namelijk te maken met één van de meest hardnekkige wetten van Parkinson: het werk van de staf is een functie van de tijd die voor dat werk beschikbaar is. Anders gezegd: als je een stafdienst hebt, zal die er zelf voor zorgen niet zonder werk te zitten. Ambtenaren zitten dus nooit zonder werk. Om die reden is het weghalen van gelden bij studenten voor ambtenaren de beste oplossing, maar voor leerkrachten geenszins. En ik meen toch dat u deze laatste groep voor ogen heeft.

Wordt vervolgd.

Teun van Aken, Culemborg; 23 november 2007; t.vanaken@wxs.nl