Filosofie is de wetenschap die op zoek is naar wijsheid, waarbij diep en wijsgerig nadenken voorop staat. Wijsbegeerte dus. Nu weet ik niet hoe het u vergaat, maar ik neem waar dat er steeds minder tijd wordt genomen voor dit diepe, wijsgerige nadenken. Tijdsdruk wordt veelvuldig opgegeven als reden hiervoor. Uiteraard. Want tijdsdruk legitimeert vandaag de dag zo ongeveer alles. Complexiteit is ook een veelgehoorde reden. En ook dat is logisch. Want als iets ingewikkeld is, dan snappen we het niet, dus is veel denkwerk nodig, daar hebben we geen tijd voor, en het klopt weer. Het gevolg van dit alles is dat er een soort openbare onnadenkendheid ontstaat, waarbij uitspraken over verleden, heden of toekomst steeds meer gebaseerd zijn op steeds minder denken. Het meest opvallend is dit wel als het gaat over de toekomst. Hoeveel voorspellingen kwamen gewoon niet uit? En wat interessanter is: hoeveel van de dingen die er nu zijn, zijn ooit voorspeld?
We hebben geen rugzakhelikoptertjes, geen rollende trottoirs in de steden, geen voedselproductie uit de oceanen en geen vakanties op de maan. Wel een magnetron, mobiele telefonie en internet, geen van alle ooit voorspeld.
Voorspellen is vooral een kwestie van gokken.

Nu is dit nogal onschuldig. Erger wordt het als die onnadenkendheid een economische crisis kan veroorzaken. Wetenschappelijk onderzoek heeft keer op keer uitgewezen dat de beurskoersen een volstrekt willekeurig patroon volgen.  Het enige dat duidelijk is, is dat op lange termijn, meer dan 10 jaar, de koersen stijgen. Eenvoudig als gevolg van economische groei en inflatie. Een stijging van vandaag zegt niets over morgen. Maar mensen denken van wel: nu zal er wel  weer een ‘correctie’ naar beneden komen, of zal het juist verder stijgen, omdat we nu eenmaal in een opwaartse ‘trend’  zitten. Maar dit is net zo onnadenkend als te menen dat na vijf keer ‘zwart’ bij de roulette het nu wel ‘rood’ zal worden. Die wetenschappelijk kennis over de beurskoersen is natuurlijk voor banken, analisten en financiële adviseurs nogal vervelend. Die zijn gebaat bij dagelijkse handel. Dus houden ze liever de mythe van de voorspelbaarheid in stand.

Ook voetbaluitslagen zijn niet te voorspellen. Maar je kunt natuurlijk wel gokken en dan veel of weinig winnen of verliezen. Ook nogal onschuldig. Maar gokken met beurskoersen is dat niet meer. Helaas vrees ik dat openbare onnadenkendheid ervoor zal zorgen dat we er wel mee doorgaan. Want mensen blijven nu eenmaal orde en patronen zien, ook als die er niet
zijn: het mannetje op de maan.