Als ik na een als gewoonlijk hectische dag het kantoor uitloop, voelt het relatief koel aan. Inderdaad, de buitenthermometer in de auto wijst 42 graden. Toch 8 graden minder dan de afgelopen dagen, dat voel je meteen. Ach, warmte is als succes; het is relatief. Je kunt bloedsnel zijn op de 100 meter, op een dag is er iemand die op die afstand naar je omkijkt waar je blijft. Globalisering was tot voor kort een typisch Amerikaans exportproduct, maar hoe lang duurt het nog voordat diezelfde Amerikanen moeite gaan krijgen om zich zelfs maar de classificeren?

Over de hele miljoenenstad Riyad hangt een grauwe nevel. Er zit zand in de lucht. Morgen zal het weer om te stikken zijn. Mij overvalt het gevoel in een kolonie op de maan te zijn beland. Met z’n allen op een klutje en helemaal afhankelijk van de vraag of de raket vanuit Aarde op tijd zal zijn. Water is hier kostbaarder dan benzine. Alles is relatief. Terwijl in het Westen economieën stagneren onder de hoge olieprijs, spreekt men hier vrolijk van de ‘second oil boom’.

Er is dus geld. Veel geld. Toch staat het vizier hier op overleven. Dat zit de Saudi’s in het bloed. Luttele generaties geleden nog trok men met kamelen door de woestijn. Niets dan verzengend zand om hen heen. Saamhorigheid en doorzettingsvermogen behoren tot de culturele basisuitrusting. Maar door de explosieve bevolkingstoename groeit de uitdaging exponentieel. Hoe, met zoveel mensen, te overleven in deze maankolonie als straks de olie op is? Men is hier met niets anders bezig en de leergierigheid kent dan ook geen grenzen. Letterlijk. Leergierigheid, samen met traditionele waarden, is de brandstof voor globalisering 2.0.

De ogen van de (journalistieke) wereld zijn nu even gericht op China, maar overal op de wereld zie je dit patroon. In wat tegenwoordig heet de ‘emerging markets’ ontwikkelen zich de bedrijven van de toekomst. Nu al werken er heel wat mensen in ons land bij bedrijven uit India, Korea, Mexico, Saudi-Arabie. Het went. En laten we eerlijk zijn, de nieuwe bazen zijn in hoog tempo aan het leren en het zal niet lang meer duren of ze zullen een betere werkgever zijn dan de westerse captains of industry voor hen.

De nieuwe multinationals zijn overlevers. Ze ontwikkelden zich via crises en hebben daarvan geleerd dat het van levensbelang is terug te grijpen naar waar je altijd al sterk in was. Het eens zo gedwee kopiëren van het Anglo-Amerikaanse business model (globalisering 1.0) heeft plaatsgemaakt voor een nieuw zelfvertrouwen. Tegen de achtergrond van een explosief groeiende middenklasse, ontwikkelen deze bedrijven zich stormachtig in de luwte van het wereldtoneel. En als ze zich daar dan melden op dat wereldtoneel, zijn ze in tegenstelling tot de westerse bedrijven nog lang niet uitontwikkeld. Integendeel, ze staan pas aan het begin. Het is erop en erover. Er is geen houden aan.

Intussen gedragen wij ons als verwende kinderen. Als geïnfantiliseerde consumenten denken we dat alles vanzelfsprekend is en we alleen maar hoeven vragen om meer. Leren is iets wat de overheid maar moet regelen. Maar die leert allang niet meer. Het wordt tijd dat wij ons gaan afvragen wat we te leren hebben van die nieuwe spelers op het wereldtoneel. Tata, Samsung, Hon Hai, Lenovo, Telmex, Petrobras, Yue Yuen, Gazprom, Sabic. Sommige namen zitten al in de spellingchecker.

In globalisering 2.0 zijn de rollen omgekeerd. Wat hebben wij te leren van deze nieuwe mondiale ondernemers? Eén les komen we in elk geval niet onderuit. Overlevers volstaan niet met het kopiëren van het succes van anderen. Ergens in hun bestaan zijn ze teruggegaan naar hun ‘roots’. Hoe overleef je in de woestijn? Niet uit nostalgie, maar om vooruit te gaan. Saamhorigheid en vasthoudendheid. Terug naar de toekomst. In ons land heet dat ‘nieuw rijnlands organiseren’. En wie weet blijken bedrijven daarbij misschien wel grotendeels overbodig…