Angst voor radioactiviteit ongegrond

Geloof is ooit door de apostel Paulus gedefinieerd als het bewijs van de dingen die men niet ziet en de zekerheid van de dingen die men hoopt. Geloof als bewijs en zekerheid. Feiten brengen daar niets tegen in, want de gelovige heeft die nu eenmaal niet meer nodig. Dus in dit artikel feiten aandragen om geloof in de gevaren van radioactiviteit te lijf te gaan is een hachelijke onderneming. Toch doe ik een poging met een beroep op het zelfstandig denkvermogen van de lezer.

De meeste lezers van dit artikel zijn, denk ik net als ik, ervan overtuigd dat iedere hoeveelheid radioactiviteit schadelijk en gevaarlijk is voor de gezondheid. En hoe meer hoe gevaarlijker. Maar in essentie hebben we hier te maken met een geloof, ingegeven door angst. Angst die eenvoudigweg wordt gelogenstraft door de talloze plekken op deze aardbol met behoorlijk veel radioactieve achtergrondstraling, zonder dat dit de vele bewoners van die plekken enige schade berokkent. Hier gaat het mij om: geloof tegenover feiten, zoals dat zo vaak het geval is.

Geloof in de vrije markt

Laat ik eerst een parallel trekken met een ander geloof, waarvan het me niet zou verbazen dat vele lezers van deze site dat hebben beleden: het geloof in de heilzame werking van de vrije markt. Wat zou gelden voor de commerciële consumentenmarkten van producten en diensten, zou ook gelden voor de nutssectoren als water, energie, zorg, openbaar vervoer e.d. En dat alles onder invloed van het Anglo-Amerikaanse denken. Wel, de lezers van deze site, en vele anderen, weten ondertussen beter. Maar velen, ook ik, hebben erin geloofd. En dit geloof in de vrije markt bleek een slechte en riskante raadgever te zijn. En zo is het ook met het geloof in de gevaren van radioactiviteit.

Geen lineaire relatie tussen straling en gezondheid

Uit zeer veel onderzoek blijkt dat een levenslange blootstelling aan straling van meer dan 10 millisievert (mSv), de maat voor de hoeveelheid geabsorbeerde straling in ons lichaam, schadelijk is voor de gezondheid, minder dan 2 mSv eveneens en dat het optimum rond de 5 mSv ligt. Met andere woorden: er is géén lineaire relatie tussen hoeveelheid straling en schade voor de gezondheid!

Het zou met radioactiviteit net zoiets zijn als met veel andere stoffen. Bijvoorbeeld: vitamine D, dat door ultraviolette straling in het zonlicht in onze huid wordt aangemaakt. Te weinig, en je krijgt de zogenaamde Engelse ziekte, teveel en je huid verbrandt of er ontstaan allerlei vormen van huidkanker. Dus alleen een zekere hoeveelheid is goed: niet te weinig, niet teveel.

Dus dat radioactiviteit altijd schadelijk voor de gezondheid is, kan niet kloppen.

Een kleine greep uit een grote hoeveelheid onderzoek

Een bloemlezing uit een welhaast onmetelijke hoeveelheid onderzoek is samengesteld door Ed Hiserodt en Theo Richel in hun publicatie Stralingstekort. Stel dat straling eigenlijk goed voor je is? Verschenen in december 2011 bij De Groene Rekenkamer te Kapelle, www.groenerekenkamer.nl.

Ik doe daar weer een greep uit, met de zojuist genoemde getallen in gedachten.

1. De grens die wordt aangehouden voor naar buitenkomende straling van kerncentrales is 0.05 mSv, terwijl de radioactieve achtergrondstraling uit de bodem en de kosmos in een land als Nederland zo ongeveer het laagste in Europa is, te weten 2 mSv, en dat is wel 40 x zoveel.
2. De grens die voor evacuatie van bewoners uit besmette gebieden na de ramp van Tsjernobyl werd aangehouden, was 5 mSv, terwijl de achtergrondstraling in Noorwegen 6 mSv is, levenslang wel te verstaan.
3. Er is een regelrechte correlatie tussen kanker als oorzaak van sterfte en de hoeveelheid achtergrondstraling in een land. Dat is één van de oorzaken van de relatief hoge sterfte als gevolg van kanker in ons land in vergelijking met de rest van Europa.

Het is onze angst die ons blind maakt voor de feiten en leidt tot uiterst merkwaardige maatregelen.

Waarom weten we dit niet?

Ik wist dit allemaal niet, en de lezer wellicht ook niet, maar het gekke is dat we sommige dingen wel weten. Bijvoorbeeld het gebruik van radioactieve isotopen voor medische doeleinden. Deze zijn over het algemeen hoog radioactief met een korte halfwaardetijd, de tijd waarin de straling wordt gehalveerd in sterkte. Bijvoorbeeld jodium-131, dat wordt gebruikt voor schildklierbehandelingen, met een halfwaardetijd van circa 8 dagen. Maar wat ik me niet realiseerde, is dat er een relatie is tussen schadelijkheid en halfwaardetijd: hoe langer die halfwaardetijd is, hoe minder straling er wordt afgegeven. Dus kernafval, met een halfwaardetijd van 10.000 jaar straalt ongeveer niets uit! Kernafval uit ziekenhuizen is dus honderden malen gevaarlijker. En dit is gewoon feitelijk juist.

Geloof als basis voor beleid loslaten

Het is riskant om geloof te hanteren als basis voor beleid. We hebben dat o.a. gezien bij het geloof in de vrije markt. We moeten ervoor oppassen geen slachtoffer te worden van geloof, dat bij gelovigen in de plaats komt van objectieve kennis. Angst voor radioactiviteit is ongegrond en om die reden een slechte raadgever als het gaat om het kernenergiebeleid. Er is heel veel tegen kernenergie te pleiten: de grootschaligheid, de kapitaalslasten, de langdurige opslag van kernafval, het gevaar voor diefstal van kernafval, de kosten van rampen die voor rekening van de belastingbetaler komen, enz. Maar het gevaar voor de gezondheid van radioactiviteit kan geen argument zijn. Dat geloof moeten we loslaten. Het vertroebelt slechts de discussie.