http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/schoon_genoeg_een_wake_up_call/

Aan leden van Colleges van Bestuur van HBO-instellingen en ROC’s,

U krijgt veel geld van mij. Dat geef ik u zodat u leerlingen en studenten onderwijs van een hoge kwaliteit aan kunt bieden. Dat zij dat krijgen is belangrijk. Voor hen zelf en voor de samenleving. Ik moet er op kunnen vertrouwen dat u het geld hiervoor gebruikt.

Op basis van dit vertrouwen hebben mijn voorgangers en ik u de ruimte gegeven meer zelf te gaan beslissen waarin u het geld investeert. U hebt tenslotte een beeld van hoe het bij u gaat, wat behouden moet blijven en wat verbeterd moet worden.

Met de regelmaat van de klok neem ik waar dat u het belastinggeld besteedt aan zaken die geen relatie hebben met ‘goed onderwijs’. U besteedt het aan dure gebouwen om uw eigen aanzien te vergroten. U doet aan studiereizen en overnacht in dure hotels. Als u niet begrijpt wat ik bedoel, dan adviseer ik u de aflevering “De school als vastgoedmagnaat“ van 23 januari 2012 van het programma ‘De slag om Nederland’ eens terug te kijken. U hoeft niet de hele uitzending uit te kijken, na vijf minuten weet u precies wat ik bedoel.

Ik heb er genoeg van.

Bent u lid van een College dat meer aan zichzelf denkt dan aan de opdracht waarvoor ik u mijn vertrouwen heb gegeven, dan hoop ik dat deze brief er toe leidt dat u zich diep schaamt. Ik kan u vertellen dat ik elke klokkenluider zal beschermen die vroegtijdig melding maakt van opvallend hoge investeringen die niet in relatie gebracht kunnen worden met het verbeteren van het onderwijs. Dit moet iedereen aanmoedigen. Ook u om vanuit uw schaamte vanaf nu uw echte werk te doen.

Hoogachtend,

J.M. van Bijsterveldt

Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Sinds de jaren negentig wordt door het onderwijs het bedrijfsleven gezien als het walhalla. Sindsdien wordt een school gezien als een bedrijf en de directeur van een school als een CEO die met kritische prestatie indicatoren (KPI’s) en kwaliteitszorgprogramma’s zijn school “managet”. Elke hype die zich in het bedrijfsleven voordoet, wordt vijf jaar later klakkeloos de scholen ingepompt. Onderwijsadviseurs en schoolbesturen laten zo zien dat ze goed bij de tijd zijn en profileren zich met managementtaal, wat eigenlijk een soort misplaatst exhibitionisme is.

Een echt CEO is er op gespitst goed te kijken welke toegevoegde waarde een divisie, een afdeling levert aan de organisatie. Valt deze weg of is deze te gering, dan neemt hij maatregelen. Leden van Colleges van Besturen en directeuren van scholen passen niet in dit beeld en kunnen beter pseudo-CEO’s genoemd worden. Hieronder een treffend voorbeeld uit de praktijk.

Een aantal jaren ben ik actief geweest in het primaire onderwijs. Ik ontmoette daar een directeur van een basisschool. Ze ontdekte dat een onderwijzer van groep 8 er aantoonbaar met de pet naar gooide; leerlingen leerden niets. Ze kaartte dit aan bij het bestuur. Dat deed niets. Op een dag nam ze een beslissing deze onderwijzer naar huis te sturen en met haar onderwijsteam het zo te regelen dat aan de klas toch weer werd lesgegeven. Heel dapper van deze vrouw. Achteraf ontdekte de directeur dat de onderwijzer bij het bestuur gereclameerd had. Het bestuur loste het probleem op door deze onderwijzer op een andere school te plaatsen.

Onderwijsbesturen weten niet goed raad met dit soort problemen die het primaire proces direct raken. Zij richten liever hun aandacht op of een school zijn doelstellingen wel smart genoeg geformuleerd heeft en op tijd in een rapportage heeft aangeleverd.

Deze week verscheen het onderzoek Waar voor ons belastinggeld? van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Conclusie: Het extra geld dat de overheid sinds 1995 heeft besteed aan onderwijs heeft niet geleid tot een evenredige stijging van de kwaliteit. Deze conclusie moet ons niet verbazen.

Marc Oskam is auteur van het boek “Venijn in de start”

Door ‘bezit’ begint de gezichtsvernauwing. Door het prikkeldraad scherm iets van jou af voor de buitenwereld en je gaat iets versimpelen en vervolgens daarbinnen schier eindeloos optimaliseren (Bij welke reorganisatie werk jij?). Door het versimpelen zonder de samenhang der dingen nog in ogenschouw te nemen creëer je een onbewust elders een puinhoop. Vlak voor Kerst 2011 werd ik gebeld door een lezer die aan mij vroeg: hoe het kwam dat ik in 2004 de Eurocrisis al had voorspeld? Ik was me van geen kwaad bewust en heb nooit geweten dat ik enige voorspellende gave zou hebben. ‘Kijk maar op blz. 126/127 van je boek Intensieve Menshouderij’ en vervolgens werd de verbinding verbroken. Eenmaal thuis eens nalezen:

 ‘Doordat we nu in Europa de Euro hebben, wordt het betalingsverkeer vergemakkelijkt, het wordt minder gecompliceerd (dan met allemaal verschillende munten).  ….., maar de complexiteitis toegenomen. Zo raakt, als een aantal landen hun financiële huishouding niet orde heeft, dat alle leden van de EU direct’.

Voorspellen is wat veel gezegd, maar het ging wel om de samenhang der dingen in de gaten hebben: versimpeling leidt tot toename van complexiteit. En juist rekening houden met complexiteit leidt tot versimpeling. Visieloos versimpelen leidt maar zo tot grote problemen. Stel je hebt een regering die wil 18 miljard bezuinigen en verdeelt dat simpel over de verschillende ministeries. Als ieder ministerie nu gewoon zijn taak blind uitvoert dat komt het goed vanzelf goed met het land. Inmiddels is al uit onderzoek gebleken dat veel van die bezuinigingen bij dezelfde doelgroepen terecht komen. In politieke termen heet dat het stapelen van bezuinigingen. Maar het gaat over het vooraf niet (willen) doorzien van complexiteit.

Als ieder alleen maar zijn eigen straatje schoonveegt ligt er ergens in het land een geweldige collectieve vuilnisbelt. Simpel toch?

Terug naar vandaag.

De ondersteunende diensten (van het primaire proces)  gingen en gaan ook voor kwaliteit (net als het primaire proces).  De kwaliteit van dienstverlening moest en moet optimaal zijn.  Maar wat als de klant de dienstverlening kwalitatief goed vindt? Wat als de klant vindt dat op de kwaliteit niets val aan te merken? En wat als de klant zegt en vindt dat hij wel zonder de ondersteunende dienst kan?

Nabije toekomst

In een snel veranderende omgeving komen de verhoudingen ook anders te liggen. Kwaliteit is gewoon, het is geen issue meer. Maar de vraag die wel gesteld wordt is wat  de toegevoegde waarde van de dienst is.

Voor de afdeling p&o is dit een mooie uitdaging. Kwaliteit ondergeschikt te maken aan toegevoegde waarde. En dat kwaliteit iets anders is dan toegevoegde waarde  blijkt juist op die momenten waarin omstandigheden snel veranderen en er adequate maatregelen getroffen moeten worden. De toegevoegde waarde van de afdeling hrm dan is leidend voor haar klanten. En niet de kwaliteit.

De komende tijd zullen vele hrm afdelingen voor het dilemma komen te staan. Kiezen voor kwaliteit of voor toegevoegde waarde. Maar het lijkt er op dat hrm afdelingen de komende de te verwachten “saneringsslag” alleen kunnen doorstaan met een duidelijk profiel die voor de klant van toegevoegde waarde is.

De meeste mensen denken nog dat het ‘allemaal’ wat minder wordt dit jaar. Dat iedereen nu eenmaal moet inleveren. Dat zijn de mensen die nog niet hebben leren #omdenken. Die denken in termen van minder-van-hetzelfde. Maar gelukkig hebben we een premier die weet van #omdenken. Op zijn immer goedlachse en studentikoze manier maakt hij van elke bezuiniging een kwaliteitsimpuls aan de samenleving.

En weet u, Mark heeft gelijk. Dat betuttelen moet maar eens afgelopen zijn. We moeten weer voor onszelf leren opkomen. De regie pakken. De knechtende systemen van ons afschudden. Voor onszelf leren zorgen. Zelf doen tenzij iemand anders het beter kan. Ons bevrijden van die verslaving aangestuurd te willen worden.

Sinds Mark en ik collega’s zijn, heb ik de schier onbedwingbare neiging het met hem eens te zijn. Dat schijnt overigens een normaal menselijk verschijnsel te zijn en ik ga er dan ook vanuit dat het ook andersom werkt. Wetenschappers van het Rensselaer Polytechnisch Instituut hebben dat algoritme (sorry, zo heet zo’n wetmatigheid) afgelopen jaar in een computerprogramma gezet. En wat blijkt? Voor dat #omdenken heb je slechts 10 procent van de populatie nodig. Dus als 10 procent heeft omgedacht, volgt de rest in rap tempo.

Laten we een voorbeeld nemen. Er is een groepje mensen dat vindt dat het afgelopen moet zijn met bevoogdende systemen die in stand worden gehouden met managementlogica. Ze noemen zich bijvoorbeeld organisatieactivist. Dan zijn ze het eerst vooral heel erg met elkaar eens. Vervolgens gaan ze publiceren. Op een website of zo. Mensen die hun columns lezen, denken aanvankelijk: leuk hoor, maar het zal wel. Dan komen ze ineens iemand tegen die hetzelfde onwrikbare geloof heeft als de columnisten. Ze stellen hun mening bij, maar verder gaan we weer over tot de orde van de dag.

Eerst lijkt er dus niks te gebeuren. Tot het omslagpunt wordt bereikt. Dan gaat het als een lopend vuurtje. In de computermodellen van het Rensselaer ligt dat bij 10 procent. In de praktijk wat hoger, maar door web 2.0 kruipt dat percentage steeds dichter naar dat theoretische omslagpunt. En weet u wat? Ik heb toch heel sterk de indruk dat we wat het geloof in de Tayloriaanse ordening, waarin het denken het exclusieve terrein is van een management-elite, door de barrière is gegaan. Binnenkort gelooft niemand daar nog in. Het omslagpunt is echt wel bereikt.

Nu kan het natuurlijk niet zo zijn dat we als samenleving verweesd achterblijven. En daarom is die kwaliteitsimpuls van Mark zo belangrijk! Zelfsturend worden, daar gaat het om. En niet ieder voor zich, maar ieder voor ons allen. Communicatieve zelfsturing, noemde Arnold Cornelis dat. 21ste eeuws Rijnlands, noemen wij dat. Rijnlands 2.0 dus.

Of dat omslagpunt al is bereikt, weet ik niet. In elk geval zijn er nog ontzettend veel mensen die nog niet voor zichzelf kunnen zorgen. Die bijvoorbeeld nog de ruggen van anderen nodig hebben om in hun levensonderhoud te voorzien. Die nog vastzitten in de leiderschapsillusie. Die denken dat zonder hen de hele boel in mekaar lazert. En zolang ze nog een beetje gelijk hebben, zullen ze dat blijven denken.

Dus, beste mensen, laten we 2012 in het teken zetten van de kwaliteitsimpuls aan de samenleving. En de verstokt ouddenkers laten zien hoe het alternatief eruit ziet. En dat het werkt. Beter werkt dat die industriële ordening, die zo op z’n tandvlees loopt.

De onderzoekers van Rensselaer zijn op zoek naar praktijkvoorbeelden. Nu hebben wij die natuurlijk allang, omdat de veranderkundige aanpak van DeLimes precies op dit principe van #omdenken is gestoeld. Maar het wordt pas echt overtuigend als we een heel land kunnen aandragen.

Laten we ophouden met het beschimpen van die oude systemen. Dat werk zit erop. Laten we ons in 2012 blijmoedig en goedlachs bezighouden met kwaliteitsimpulsen! Kwaliteitsimpulsen aan de samenleving!

Gelukkig is het Nieuwjaar. Lachen man.

Een officiële begrafenis? Nee helaas, daar had het AB zelf de middelen niet voor. En nee, ook geen verzekering.
De begrafenis zou misschien ook wel een prijzige aangelegenheid zijn geweest. Want ja, stelt u zich voor

een officiële begrafenis van Het Algemeen Belang

Risicovol. Een grote, anonieme schare mensen zou zich zomaar ineens kunnen verzamelen achter de witte kist. En daarin allemaal brieven stoppen: ‘jammer dat je er niet meer bent, we zullen je missen, dankzij jou kreeg ik een goed gebit, de beste medicijnen kreeg ik ook al waren die duur, al kwam ik niet uit Utrecht dankzij jou kreeg ik opvang, jij maakte dat ik geen vice-voorzitter van de RvS werd, ik leef nu nog ondanks die 130 km., het Metropole Orkest speelde de sterren van de hemel ook al ging ik er niet heen, er werd op maandag gewoon post bezorgd,
Het had een eindeloze stoet kunnen worden  ….

Ik zag hoe het Algemeen Belang terrein verloor.
Mag ik daarom toch, hier, als kleine voorzet, vast iets zeggen.
Een klein persoonlijk in memoriam. Aan de hand van Ster-reclame:

‘Jouw langzame teloorgang begon bij de wereld van de verzekeringen. Midden jaren ’90. Meer dan dertig reclame-spotjes maakte Monique van de Ven tussen 1995 en 2003 voor FBTO : ‘je stelt zelf je pakket samen, en betaalt alleen voor wat je nodig hebt!‘. Diezelfde boodschap is tot voor kort door FBTO uitgedragen, onder meer met dit filmpje.

Deze zomer kwam de genadeslag : de verzekeringsmaatschappij FBTO gooit drastisch het roer om. Exit dat nog kleine restje ‘samen anoniem sterk’. Een stralend coole, nieuwe look: ‘relax!’ Je hoeft bij ons niet meer uit te vissen waar je precies voor verzekerd bent, je vader zal uiteindelijk wel voor je zorgen…’ Eigenlijk zegt dit filmpje: vertrouw op je vader, familie is de enige redding. Ook al ben je bij ons verzekerd, relax, ‘je hebt een terugvaloptie’.
Heel realistisch en  heel subtiel.

De genadeklap voor het Algemeen Belang, verpakt in een spotje van 31 seconden.

Dit was een Stille oproep tot het houden van speeches bij de Anonieme Begrafenis van het Algemeen Belang.

We hebben de wijsheid van alle mensen nodig om te ontdekken wat wel zou kunnen werken. Nieuwe gedachten, nieuw gedrag, gebaseerd op andere organiseerprincipes. Vele experimenten dienen plaats te vinden om nieuwe werkende organiseerprincipes te ontdekken voor een nieuwe menselijke wereld. Dat alles weer het oude zal worden kunt u gerust vergeten, neutrino’s of niet. Onze nieuwe wereld  zal anders zal zijn, dan wat we er de afgelopen 150 jaar van gemaakt hebben.. En die wereld al begonnen. Ze is onvermijdelijk, maar nog niet overal gedistribueerd. Natuurlijke evolutie gaat gewoon verder, met of zonder ons. Het lijkt mij, dat we er dan maar beter bewust aan deel kunnen nemen. Alleen dan kunnen we er invloed op uitoefenen. Drastische keuzes zullen gemaakt moeten worden. Op veel gebieden bevinden we ons op een splitsing van wegen en we mogen hopen, dat we gedurende een langere periode de juiste keuzes maken. Houvast bij het kiezen ontlenen we aan de waarden, die we momenteel verloren lijken te hebben. Zoiets als: iedereen, verbonden met elkaar en de natuur, voor menselijk geluk, vrijheid, vertrouwen, tolerantie en solidariteit en in cocreatie met elkaar. Wat mij betreft bieden deze waarden voldoende basis voor waar we naartoe willen. Is het ons onverschillig over hoe we verder gaan, dan zou het ook niet uitmaken welke we weg we kiezen.

Het is onze verantwoordelijkheid voor toekomstige generaties. Onze kinderen moeten we toch iets beters kunnen en willen bieden, dan we de afgelopen decennia hebben laten zien? Nog meer tijd verloren laten gaan met het herhalen van oude strategieën, maakt de weg naar een betere wereld voor volgende generaties alleen maar langer en moeilijker. We kunnen ons geen verdere vertraging meer veroorloven. WIJ, de mensen, moeten nu in actie komen en onze verantwoordelijkheid nemen, want als WIJ het niet doen, wie doet het dan wel? Als WIJ niet weten hoe we het moeten repareren, laten we er dan in ieder geval mee stoppen het nog verder kapot te maken! Knoop deze wijze woorden van Severn Suzuki goed in uw oren. Ongeacht waar u geboren bent, ongeacht de plaats waar u woont, ongeacht welke opleiding u genoten heeft of welke functie u bekleedt, WIJ de mensen, bepalen in welke wereld onze kinderen zullen opgroeien. Laten we voorwaarts gaan en beginnen bij de eerste moeilijke keuze die we moeten maken: afscheid nemen van ons eigenbelang en kiezen voor het beste vóór de wereld. Dat is eigenlijk wat Occupy, de 99%, ook van ons vraagt. En steeds meer mensen hebben dat door. Ga niet zitten wachten tot ‘Occupy’met het verlossende antwoord komt. WIJ moeten deze weg allemaal zelf gaan. Ik ga er van uit, dat het nog niet te laat is, maar In ieder geval kunnen we dan altijd zeggen, dat we ons best hebben gedaan.

Henk Hogeweg is Organisatie Anarchist en verbonden aan DeLimes | nieuw organiseren te Zwammerdam.

Het UWV verkleutert: leve de bureaucratie!

Mij kwam het volgende ter ore.

Verbeeld je: je bent 55 en je raakt tamelijk plotseling je baan kwijt. Je wilt graag weer snel aan de slag. Natuurlijk heb je via het UWV een uitkering, maar toch, stil zitten is geen optie. Je reageert op advertenties en na twee maanden vind je een nieuwe baan. Je wordt het eens met de nieuwe werkgever over een aanstelling inclusief twee maanden proeftijd. De nieuwe werkgever weet dat het UWV in jouw geval gedurende de proeftijd de uitkering doorbetaalt en deze informeert bij het UWV hoe dat procedureel moet. Hij krijgt te horen dat het UWV met coaches werkt. Jij wist van niets!

Je neemt contact op met het UWV voor een afspraak met je coach, maar nee, zo werkt het niet. Het UWV zal een coach voor je zoeken – nu al – en deze neemt dan contact op met de nieuwe werkgever. Waarvoor? Geloof het of niet: om na te gaan of de nieuwe werkplek wel geschikt voor je is. Heus. Niet jij bepaalt of dat zo is en ook niet de nieuwe werkgever. Nee, dat doet het UWV.

Als dat geen vorm van verkleutering is, dan weet ik het ook niet meer. Leve de bureaucratie!