In organisaties gaat het echt om iets: plannen maken en doelen stellen zodat morgen beter is dan vandaag. Organisaties worden (geacht) bevolkt (te zijn) door actieve werkers, zelfs wereldverbeteraars. De wereld van nu is niet goed genoeg, althans daar wordt in organisaties van uitgegaan. Welbeschouwd zijn plannen de door mensen bedachte fantasieën over een mogelijke toekomst die beter, meer, efficiënter, veiliger, effectiever, enzovoorts is dan nu. De in deze plannen gestelde doelen bereiken we niet zomaar, nee daar moet actief aan gewerkt worden. De activiteiten van een organisatie zijn gericht op een ‘verbeterslag’ naar een gedroomde toekomst ‘daar & dan’.
Mij lijkt dat het tegenovergestelde ten onrechte geen aandacht krijgt. Aandacht voor Niets in plaats van iets. In plaats van handelen en doenerigheid zoals dat centraal staat in organisaties, komt niet-handelen en niet-doen. In plaats van haast komt stilstaan, in plaats van geluid komt stilte. U begrijpt wat ik bedoel. In plaats van de plannenmakerij en de doelgerichtheid gefocust op ‘daar & dan’, komt mij louter aandacht voor het ‘hier & nu’ als aantrekkelijker voor.

In organisaties wordt beleid ontwikkeld. Over beleidsontwikkeling zijn boekenkasten volgeschreven. Opmerkelijk is dat over beleidsbeëindiging nauwelijks boeken geschreven zijn. Kennelijk ligt het van Niets iets maken meer voor de hand dan vice versa. Niet alleen in organisaties is dat zo, ook individuen lijken het te prefereren. Denk aan het verschil tussen starten met iets, bijvoorbeeld roken, in vergelijking tot het weer stoppen met iets of terugkeren naar Niets. Om met Herman van Gunsteren te spreken: ‘Stoppen; U kunt het, u wilt het, u doet het niet’. Hoewel Niets (niet-doen, niet-handelen) wellicht het allergemakkelijkste of zelfs een oertoestand lijkt voor ons mensen (wat is er gemakkelijker dan Niets doen?) lijken we er alles aan te doen om daaraan te ontsnappen, zeker in organisaties.
Als we aan Niets denken, vrezen we al snel verveling. Awee Prins meent dat: ‘De diepe verveling de verborgen grondstemming is van onze tijd’. Hij vraagt zich af of wij met onze rusteloze bedrijvigheid de diepe verveling voortdurend proberen te verdrijven. Tegenwoordig geldt dat druk bezig zijn en een overvolle agenda hebben synoniem zijn aan succes. Een beslissend inzicht van Prins luidt, dat wij bij voortdurende ontwijking van de verveling nooit geraken tot wat de ‘diepe verveling’ ons te zeggen heeft.

Aandacht hebben voor Niets dat zich slechts in het hier & nu toont, is mijns inziens toch zeker de moeite waard. Niets vertoont zich in onder meer gaten, leegtes en stiltes. Het is de moeite waard om ‘de kunst van het weglaten’ te bezigen want ‘in de beperking herkent men de meester’. Door oprechte aandacht voor het hier & nu ontvouwt zich de mogelijke poëtica van het moment.
In de muziek is bijvoorbeeld goed te merken dat wanneer, laten we zeggen Paul Bley (zie: http://www.organisatieactivist.nl/www/de-organisatie-treuzelaar/ ) of Miles Davis een stilte laten vallen (even Niets) dit de muziek extra zeggingskracht kan geven. En wat maakt een donut: het deeg of het gat? In een groep mensen die elkaar aankijken en een tijd Niets zeggen, stijgt de spanning al snel totdat het ondragelijk wordt en een van de mensen de stilte doorbreekt door iets te zeggen. De zeggingskracht van de stilte ervaren zij als oorverdovend. In organisaties lijkt Niets kost wat kost vermeden te moeten worden: stilstand is achteruitgang, meent men daar. Aart Goedhart en Barbara van der Steen beschrijven de paradox dat veel overprikkelde mensen, ‘rust en stilstaan’ als remmend en gevaarlijk ervaren. Hetzelfde geldt, volgens hen, voor organisaties. Door Jos Kessels e.a. wordt stilstaan in verband gebracht met bezinning ‘los van resultaten en organisatiedoelen’. Zij beschrijven ‘stilstaan’ als start voor mentale vrijheid. Niets is zo heerlijk.
Wellicht dat u, door een week Niets te doen, het op uw werk ‘iets’ anders ervaart. Maakt u zich in ieder geval geen zorgen als uw collega u in die week vraagt wat u in vredesnaam aan het doen bent, dan kunt u naar waarheid antwoorden: ‘O, niets’.

Bronnen en leestips:

• Easy Aloha’s, ‘Gaten & andere dingen die er niet zijn’, Nieuw Amsterdam, 2008
• Prins, A.; ‘Uit verveling’, Boekencentrum, 2007
• Hermsen, J., J., ‘Stil de tijd. Pleidooi voor een langzame toekomst’, De Arbeiderspers, 2009
• Kessels, J., Boers, E., Mostert, P., ‘Vrije ruimte. Filosoferen in organisaties’, Boom, 2002
• Goedhart, A. & B. Van der Steen, ‘Overspannen organisaties; Op zoek naar herstel’, Kessels & Smit Utrecht, 2006 [artikel]
• Bos, R. ten; ‘Business ethics, accounting and the fear of melancholy’, Organization. Vol. 10, Iss. 2; blz. 267, Londen, Sage Publications Ltd., 2003
• Feltmann, C.E., ‘Denkwerk en Taalspel in Organisaties’, IGOP Hilversum, 2010 [artikelbundel]
• Lennon-McCartney (Beatles), ‘Fixing a hole’, op: Sgt. Pepper’s LHB, Parlophone, 1967 [muziek]

Loze kreten uit het recente verleden als waarden en normen werden en worden zo gepareerd door de onprofessionele wijze van werken door politici.
De ongemakkelijke samenleving die uit haar voegen barst en toe is aan een grondige schoonmaak. Een schoonmaak van alle verdraaide feiten en andere onhebbelijkheden die door een select gezelschap zijn veroorzaakt. Ik noem er een paar die de waanzin van deze tijd aangeven
De laatste (massa) ontslagen zijn nog niet gevallen of de bonussen worden alweer opgeschroefd. De managers hebben wat afgeleden. En ze zorgen zo goed voor hun bedrijf! Een bonus is dan wel op zijn plaats (?)
Of wat denk je van het leveren van een wanprestatie die beloond wordt met een vorstelijk salaris. Overmacht en heel vervelend maar we houden ons aan de gemaakte afspraken (bijvoorbeeld automatisering politie noord en oost Nederland)
Of de DSB. Dit krijgt natuurlijk nog een staartje. Maar alle verantwoordelijken hebben hun strategie al bedacht en wassen hun handen in de vermeende onschuld. De echte waarheid zal zeker boven komen. Maar niet in deze ongemakkelijke samenleving.

Er zijn voorbeelden te over waarin mensen die deel uit willen maken van de samenleving zich uitermate ongemakkelijk voelen. De controle neemt toe van en door de overheid.  Maar de veiligheid neemt af.
De wet en regelgeving maken van de betrokken burger een ijskoud nummer. Immers zonder BSN kun en ben je niets meer. En mag je niets meer. Dat je een naam hebt …ach dat is voor de vorm. En de verantwoordelijken in ons land nemen geen verantwoordelijkheid.

Deze ongemakkelijke samenleving is van deze tijd. Maar het einde is in zicht. De problemen nemen toe. Mensen worden ontevredener. Maar ook rechtvaardigheid is een belangrijke peiler. En dan kan het verleden ons ook erg veel leren. Medewerkers die trots op hun bedrijf waren en zich betrokken voelden. Een bijna uitgestorven verschijnsel uit een ver verleden. Want hoezo ben je betrokken bij een bedrijf als je niet weet of je morgen nog terug mag komen?  Onder de noemer preventief ruimen voor behoud van salaris van de directie.

Terug naar solidariteit, betrokkenheid en eigen verantwoordelijkheid. Een balans die een wankel evenwicht kent maar die recht doet  aan ieder individu. En die ruimte biedt deze ongemakkelijke samenleving op dit moment helaas niet. Maar alle seinen staan op groen voor een grondige schoonmaak.

Lees het artikel

– Thomas Jefferson

Jammer dat een land dat ooit vol idealen van start ging, niet luistert naar zijn eigen founding fathers. Je kunt de uitspraak van Jefferson lezen als een waarschuwing over hoe het mis zou kan gaan (toekomst), maar ik vrees dat hij al lang gelijk heeft gekregen (heden). Het is alleen zo dat de razendknappe PR-machine het beeld van een democratie in stand weet te houden.  Wie beter kijkt, ziet dat de VS inmiddels ruimschoots een ‘corporatocracy’ zijn geworden: een land waar lobby-geld en door bedrijven betaalde campagnes de oppermachtige factoren zijn bij politieke besluitvorming.

Gelukkig loopt Nederland altijd 15 jaar achter op de VS …

Over “widespread poverty and concentrated wealth”:

De dertigjarige recessie in de VS, hoe gezinnen steeds armer worden

Hoe de rijken in de VS steeds rijker worden, ten kosten van de middenklasse en de armen

Kloof tussen arm en rijk groeide onder Bush

Armoede in de VS heeft dramatische gevolgen voor kinderen

Hoe de middenklasse genaaid wordt in de casino-economie

Daar deed het gesprek in de krant met directeur Gert-Jan Morsink, Markeloër,  van Sandd me aan denken. Hij wil geen vast personeel en zijn personeel wil geen vast dienstverband. Een hele organisatie die aan elkaar hangt van weggooi-medewerkers en waar ook niemand een vast arbeidsverband wil. Het is er vast zo’n verdrietmachine dat niemand er voor het ‘echie’ wil werken. Het zijn allemaal stukloners, dus als er even geen werk is, heb je ook geen salaris. Gert Jan rekent ons voor dat 10% vaste medewerkers Sandd al 3 miljoen euro zou kosten en dat dit vanzelfsprekend een onhaalbare kaart is. Zoals het afschaffen van de slavernij ook ooit een economisch onhaalbare kaart was. Toen mensen als human resource ‘gratis’ waren wilden we ze bij bosjes hebben, maar toen ze eenmaal geld gingen kosten wilden we ze vooral kwijt en deporteerden ze naar de moerassen in buurt van New Orleans.

In het juridische vakjargon heet zo’n nieuwe slaaf een OVO-er: Overeenkomst van Opdracht. Heeft een postbedrijf in een week geen post, dan krijg je ook geen rooie eurocent. Dat is ook het geval als je niet kunt bezorgen door bijvoorbeeld ziekte.  In de Intensieve Menshouderij (2004) heette zo iemand nog gewoon een loonslaaf, maar dat is hier nog teveel eer. Een OVO-er heeft echter twee voordelen: (1) hij/zij mag ook zijn buurjongen of eigen vrouw sturen en (2) kent geen concurrentiebeding: je mag rustig ook voor TNT en Selekt Mail te gelijk werken.

Een paar nadeeltjes zijn er ook, maar dat mag verder geen naam hebben: geen ontslagrecht, geen inspraak, geen vakantiegeld, geen pensioen, geen doorbetaling bij ziekte, wel zelf aansprakelijk zijn bij schade en de plicht van goed opdrachtnemer zonder plicht van goed werkgeverschap vanuit de kant van Sandd. Och, …. moet kunnen anno 2010.

Kijk dat is nu het mooie van marktwerking. Directeur Gert-Jan heeft een leuk salaris met een bonus van de aandeelhouders (Management & Investeringsmaatschappij Trimoteur, o.a. van Fortis) gekregen en de echte marktwerking neergelegd bij zijn postbezorgers, ‘Gaan jullie lekker scharrelen voor de kost, dat bespaart mij 3.000.000 miljoen euro en daarvoor vang ik dan 300.000 bonus als ik in de nacht van 31 december weer langs AF kom (dat is een grapje).

Op de website van Trimoteur (maar liefst 20 medewerkers) staat als missie: ‘Trimoteur herdefinieert marktsectoren en bedrijven en realiseert de implementatie middels management en kapitaal.’ Ze hebben zelfs een stappenplan ter realisatie: De werkwijze van Trimoteur wordt gekenmerkt door een zeven stappenplan. Trimoteur houdt de controle over het volledige proces vanaf het idee tot en met de executie. En ze gaan daarbij wel heel erg ver: ‘Een actieve betrokkenheid als aandeelhouder en bestuurder is een belangrijke voorwaarde, alsmede de volledige betrokkenheid van alle sleutelfunctionarissen van de onderneming. Bij deze groep wordt altijd aangedrongen om actief te participeren in zowel de waardestijging van de onderneming als de daarbij behorende risico’s’.

In de missie staat het feitelijk al: wij zijn los gezongen van de aarde. Het woord klant staat nergens en er staat ook niets over werknemers in hun missie. Ze verlangen slechts volledige betrokkenheid van de sleutelfunctionarissen in zowel de waardestijging van de onderneming als de daarbij behorende risico’s. Sandd is vooral voor hen een interessante business-case. Dit is waarschijnlijk waar de politici in 1998 ooit van droomden bij privatisering van ooit de PTT: born to be cheap! Daartoe zijn wij op Aarde. De samenleving is weer een stukje beter van geworden: weer een beetje meer ontaard!  Zo in jezelf gekeerd zijn dat je de verbinding met de buitenwereld bent kwijt gereikt geraakt.

Nu is het gemakkelijk daar boos over te worden, of cynische stukjes over te schrijven. Maar die kant wou ik niet uit. Ik wil het hebben over de waarneming dat je eigenlijk nooit anders meer hoort. De lethargische ontkenning van de eigen rol klinkt ook alom. Op elke aandeelhoudersvergadering bijvoorbeeld. ‘Het waren de marktomstandigheden,’ zegt de Chief, ‘daarom hebben we onze eigen onmacht afgeschoven op duizenden werknemers die er ook niks aan konden doen’. Of woorden van die strekking. In bedrijven is de enige plek waar je eerlijk over jezelf geacht wordt te wezen het functioneringsgesprek. Maar daar zullen weinigen nog instinken.

In het landsbestuur is het geen haar beter. Niemand die zich kapot schaamt voor hoe hij eraan bijgedragen heeft dat wij een foute oorlog zijn binnengerotzooid. Al dan niet met de kennisvannu. En dan onze volksvertegenwoordigers… Die zijn muurvast gelopen in zelfbedacht debatritueel, waarin er kennelijk zware straffen staan op het komen tot enig voortschrijdend inzicht. Terwijl dat wat mij betreft hun enige opgave is: wijsheid tonen. Elkaar aftroeven op reeds ingenomen standpunten voegt niets toe. En de burger, die stemt tegen. Gek he…

We rijden met z’n allen op een snelweg. Maar er zit niemand achter enig stuur. En het ijzelt. Dat is wat al die mensen kwamen vertellen bij die brave meneer De Wit. We hebben systemen gemaakt die ons de baas zijn in plaats van andersom. Ze luisteren naar termen als het financiële stelsel, de parlementaire democratie, de markt, het bedrijf, de organisatie. Niemand die nog iets kan doen aan wat daar gebeurt. Niemand, als we de vijf vrouwen en 36(!) mannen serieus nemen die verschenen.

Laten we dat ook maar doen, ze serieus nemen. Ondanks hun mediatraining klonk hun machteloosheid oprecht. En wat dat betreft geloof ik ze ook wel. Hiërarchieën bouwen om de geest weer terug in de fles te krijgen, heeft volstrekt geen zin meer. Daar weer toezicht op proberen te houden al evenmin. De systemen zijn met zichzelf aan de haal. En dus pakken deze mensen de regie over waar ze wel invloed op hebben: hun eigen gewin. Volstrekt begrijpelijk; dat snapt zelfs een econoom. Maar laten we het nooit, nee nooit meer hebben over leiderschap.

Feltman lijkt zich echter af te zetten tegen het fenomeen dat mensen trachten anderen te overtuigen van de eigen mening. Hij breekt in zijn column een lans voor ‘van-binnen-naar-buiten-leren’ waarbij het individu op zichzelf is aangewezen en van binneuit tot inzicht komt. Het gangbare leren van-buiten-naar-binnen oftewel kennisoverdracht (en meningoverdracht) van individu op individu, en van maatschappij op individu wordt door Feltman  in een twijfelachtig daglicht gesteld. Daarbij speelt hij met de suggestie dat een teveel aan van-buiten-naar-binnen-leren de oorzaak is rampen en crises die de moderne mens treffen.

Lang geleden heb ik me in een stukje op OA afgezet tegen het ontspoorde quasi-Rijnlands denken dat ik nu — in een milde bui — met Rijnlands 1.5 zou willen aanduiden. Destijds stelde ik vast dat er een stroming is die zich — al dan niet in naam — aangetrokken meent tot het Rijnlands gedachtegoed, maar daarbij de weg kwijt raakt.  De column van Feltman raakt het onderwerp waarop de ‘Rijnlanders 1.5′ de mist in gaan,  namelijk hun primaire focus op het het individu . Rijnlands 1.5 is naar mijn mening een poging om het in de afgelopen decennia bejubelde en doorgeschoten individualisme te redden door het te rijmen met het oorspronkelijk Rijnlandse denken. Naar mijn mening is dat per definitie onmogelijk.

Onder de Rijnlanders 1.5 is het begrip authenticiteit populair. We worden geacht ons pure zuivere zelf te zijn, en wanneer we dat niet zijn, is het per definitie helemaal mis met ons.  In de ergste variant wordt knuffeltaal gebruikt zoals ”worden wie je bent” of  nog erger “mogen zijn wie je bent”. De essentie van beschaving is echter dat we door schade en schande geleerd hebben dat het beter is om niet voortdurend helemaal te zijn wie je echt bent. Veel van onze driften en verlangens moeten op zijn minst een flink deel van de tijd beteugeld blijven. De authentieke drift om je onbeschofte buurman op zijn bek te timmeren heb je hopelijk in je kinderjaren afgeleerd. En waar ongeremde authentieke hebzucht toe kan leiden, weten we inmiddels ook. Wat wij beschaving noemen is een lappendeken van normen over hoe je je moet gedragen in bepaalde situaties. Die normen zijn niet statisch en kunnen zich ontwikkelen waarbij het maatschappelijk debat een belangrijke rol speelt. Voor het welslagen van een maatschappij is het echter essentieel dat we een flink aantal normen met elkaar gemeen hebben en daarom is het onvermijdelijk dat de maatschappij deze normen tracht over te dragen op zoveel mogelijk deelnemers aan die maatschappij. In het gunstigste geval leidt dat tot een voortdurend zoeken naar balans tussen individuele vrijheid en groepsbelang.

Bij de verheerlijking van het authentieke zelf, dringt de vergelijking met populisme zich op. In de definitie van populisme speelt de ‘verheerlijking van het eigene’ een belangrijke rol, of zoals Maarten van Rossum het omschrijft:  ‘Kernstuk van de populistische ideologie is de organische theorie van Het Volk. Het Volk is homogeen en goed, maar wordt structureel bedrogen door diverse onbetrouwbare, zo niet criminele elites‘. De analogie met de verheerlijking van ‘het authentieke zelf’ is evident. Het authentieke zelf is per definitie goed, en het kwaad komt van buiten (bijvoorbeeld door van-buiten-naar-binnen leren). De individualistische 1.5 variant van het Rijnlands denken kun je betitelen als een vorm van ‘ik-populisme’. Maar je zou het ook georganiseerd narcisme kunnen noemen.

Wie probeert het Rijnlands model te mengen met de verheerlijking van het  individu, heeft de Rijnlandse kernwaarden niet begrepen. Het individualisme is juist een wezenskenmerk van het Anglo-Amerikaanse denken (’the benevolence of self interest’). De op een voetstuk geplaatste aandeelhouder belichaamt de American Dream van het individu dat zich wil onderscheiden van anderen door rijkdom en opzichtig succes. De Rijnlandse waardering voor de belangen van een brede groep stakeholders weerspiegelt juist het sociale en het denken in het belang van de groep naast (niet boven) het belang van het individu.  In ‘Het Rijnlands Model als Inspiratiebron’ van Weggeman e.a. wordt zelfs gesproken over het over de ‘acceptatie van afhankelijkheid, die het gemeenschapsgevoel bevordert‘. In hetzelfde artikel wordt ook meermaals gewezen op individualisme als kenmerk van het Anglo-Amerikaans denken. Daarmee is niet gezegd dat het individu in een Rijnlandse maatschappij vergaand ondergeschikt is aan het belang van de gemeenschap, zoals bijvoorbeeld in de huidige Chinese maatschappij het geval is. Het individu met zijn eigenheid en eigenaardigheid is een factor waarmee rekening gehouden wordt te midden van de andere stakeholdersbelangen. Typerend op dit gebied is de frase die de Rijnlandse aartsvaders Eucken, Ropke en Erhard gebruikten (zie Piet Moerman):  ‘vrijheid, ordening, gemeenschapszin‘.  Vergelijk dat eens met de roemruchte uitspraak van Margaret Thatcher ‘there is no such thing as society’, there are individual men and women and there are families‘.

In de wetenschap dat ik nu onbeschaamd aan het psychologiseren ga, poneer ik de stelling dat veel Rijnlanders-één-punt-vijf zelf producten zijn van een maatschappij waarin individualisering een groot goed leek en zich daar niet aan kunnen ontworstelen. Des te meer zich aan hen het beeld opdringt van een maatschappij waarin het op een voetstuk plaatsen van het individu tot narigheid leidt, des te meer wringt het met het jarenlang gekoesterde en door de maatschappij aangewakkerde zelfbeeld van het succesvolle individu dat het op eigen kracht wel redt.  De ‘acceptatie van afhankelijkheid’ is een proces dat pijn doet. Eén-punt-vijvers’ zitten in de ontkenningsfase. Het ik-populisme is een droom waaruit het maar moeilijk ontwaken is.

Lees het op www.sargasso.nl

Raden van Bestuur weten zich in deze episode geen raad. Er is behoefte aan een boel mensen want het is een bull market. ‘Waar halen wij zo snel mensen vandaan?’, vraagt men zich af. Personele groeitargets worden gesteld en de messen geslepen, hoewel hier zonder mes en vork gegeten wordt. Gewoon, met beide handen, worden king size porties potentials gescout, topmensen ge-searched om vervolgens de organisatie binnengeschrokt te worden. ‘Sla het assessmentcenter maar even over. Binnenhalen die hap!’

Ook zijn er organisatieonderdelen die ongemerkt enorm gegroeid zijn. ‘Ik geloof erin dat een divers personeelsbestand het beste tegemoetkomt aan de steeds diverser wordende eisen vanuit de markt’, spreekt de bestuursvoorzitter zijn troepen toe. Hij koestert de heimelijke wens om dit jaar het personeelsbestand te verdubbelen. Dit is onbeheersbare binge-werving & selectie. ‘Heerlijk schrokken, haast zonder te proeven en het punt van verzadiging komt nooit!’

Maar dan zijn er plotseling die gevoelens weer. Sommige managers voelen zich in toenemende mate schuldig. Het besef dat de organisatie in korte tijd ongelofelijk gegroeid is, lijkt door te dringen. De groei-euforie waarin het management, haast zonder erbij na te denken, mensen binnenhaalt, lijkt plaats te maken voor neerslachtigheid.

‘Zit er niet wat te veel vet op de botten bij sommige organisatieonderdelen?’ vragen sommigen zich heimelijk af. Zij vrezen dat het overgewicht op bepaalde plaatsen in de organisatie zichtbaar wordt. Gelukkig zijn daar de beoordelings- en functioneringsgesprekken weer, het middel voor ontslagaanzeggingen. De leiding beeldt zich in dat de eigen organisatie een enorme overhead heeft. Voordat deze ook anderen opvalt, laat de organisatie nu, met horten en stoten, mensen vertrekken. Voor de buitenwereld lijkt de omvang van de organisatie altijd constant. Stiekem, buiten het zicht van de buitenwereld, verlaten evenwel hele businessunits de organisatie. Ook intern wordt er nauwelijks over gepraat.

De kaasschaaf heeft inmiddels plaatsgemaakt voor de botte bijl. Kerntakendiscussies zijn aan de orde van de dag. ‘Waar staan wij als groep nog wel voor en waarvoor niet meer?’ De bekende adviesbureaus worden, als laxeermiddelen, ingehuurd om de hele dekselse boel eruit te mieteren.

Aan de kwaliteit van high potentials en relatief nieuwe professionals wordt getwijfeld. Destijds met veel bombarie binnengehaald, nu alweer uitgekotst. De broekriem wordt aangehaald, al het overtollige personeel wegbezuinigd. Managers voelen zich wat schuldig. Het snelle afslanken van de organisatie begint door te werken in de dagelijkse operatie van de organisatie: de dienstverlening hapert zo nu en dan. De stemming is depressief en neerslachtig.

Maar dan zijn er plotseling afdelingen waar ongemerkt alweer mensen zijn aangenomen. De RvB vraagt zich alweer af: ‘Hoe komen wij aan goede mensen?’ Het duurt niet lang of de afdeling HRM begint plannetjes te smeden. ‘Zou het geen goed idee zijn om collega’s te belonen met €500,– als zij nieuwe collega’s werven?’

Gerrit drie from de3heren on Vimeo.

Arme minister Klink! In twee opzichten. Ten eerste arm van denken, omdat hij gelooft in voorspellingen van het CPB. Ten tweede wellicht letterlijk, omdat het gegeven de gebrekkige betrouwbaarheid van de voorspellingen van het CPB (zegt het CPB immers zelf) net zo goed duurder kan uitvallen