We rijden van Houston naar San Antonio, Texas, USA. Het beeld van de omgeving verandert snel. De rommelige bedrijfsterreinen van de stad, steeds weer afgewisseld door shopping malls en autoverkopers, verandert in met prikkeldraad afgerasterde ranches. De prairie is niet zo vrij toegankelijk meer als vroeger. Alles is opgedeeld in private property. Het doel van het hebben van zoveel grondgebied wordt ons niet duidelijk. Geen oliepompende jaknikkers of kuddes vee. Je hebt zo’n groot stuk land kennelijk vooral om je te kunnen terugtrekken op jezelf, zodat je geen bemoeienis met anderen hoeft te hebben. 

Zo af en toe rijden we door een kleine nederzetting, stuk voor stuk nog old school western style, alsof de tijd heeft stilgestaan. In Seguin, op ongeveer een uur rijden van San Antonio, besluiten we koffie te gaan drinken. We worden verwezen naar lunchroom Cairo Java. Dat klinkt veelbelovend. Tot onze verbazing echter blijkt de naam ‘ChiroJava’ te moeten zijn, waarbij Chiro verwijst naar de lokale chiropractor en Java kennelijk de koffie vertegenwoordigd, of misschien toch het gratis internet?

ChrioJava (www.chirojava.com) is een lunchroom, in 2004 opgezet door twee vriendinnen. Hun echtgenoten, een beginnend chiropractor en een beginnend huisarts, waren nog op zoek naar een locatie. De dames besloten de heren ruimte aan te bieden. En zo herbergt de lunchroom ook een apotheek en spreekkamer voor de dokter. De apotheek is overigens niet afgesloten. Achter een balie zijn de schappen met pillen en andere medicijnen vrij toegankelijk voor bezoekers. Niet dat het gebeurd dat mensen zichzelf bedienen van medicijnen overigens. Je voelt bij het binnenkomen al het vertrouwen dat men hier in mensen heeft. Dit in tegenstelling tot de meeste plaatsen van Amerika, ruimschoots zijn voorzien van verbodsborden om de kuddes onder controle te houden. De zaak is wat je noemt ‘shabby’ ingericht, alsof alle inwoners van Seguin hun schuren en zolders hebben leeggehaald en tafels en stoelen hebben gebracht, een bonte verzameling van stijlen. 

Langs de muur bevinden zich boekenkasten met spirituele boeken. Ze zijn te leen, dus ChiroJava is ook nog een beetje bibliotheek! Even verder staat een kast met een verzameling Afrikaans aardewerk, privécollectie van de dames. Er is een podium waarop, volgens aanplakbiljetten en foto’s, regelmatig optredens worden verzorgd. En een bureau met computer, waarop inderdaad gratis internet beschikbaar wordt gesteld. De bestelde koffie is ‘eerlijke’ koffie van het Indonesische Java. Aan een tafel zitten zes mannen te lunchen. Twee van de mannen zijn gehandicapt. De gezamenlijke lunch heeft duidelijk een sociaal karakter. Hier ontmoeten mensen elkaar, houden elkaar gezelschap en denkt men na over de toestand in de wereld. De serveerster legt ons uit dat één van de mannen een zakenman is die hier ook al zijn zakenpartners ontmoet en sollicitatiegesprekken houdt. Hij verkiest deze plek boven zijn moderne kantoorruimte. 

Na vier uur ‘s middags komen kinderen er hun huiswerk maken. Zij krijgen ondersteuning van bezoekers en vrijwilligers. Ik loop nog wat rond en val van de ene verbazing in de andere. Er hangt een poster met de aankondiging van Happy Hour & fitness training, iedere woensdag vanaf 18.00 uur. Aan een tafeltje bij de balie van de apotheek zit een vrouw. Ik vraag haar of ze weet van de fitnesstrainingen. Daar wist ze nog niet van, maar ze wist wel dat er een buikdanscursus wordt georganiseerd in ChiroJava. We barsten in lachen uit, maar denken tegelijkertijd: Wat is hier aan de hand? Zou dit een voorbeeld van de organisatie van de toekomst zijn? 

ChiroJava lijkt rommelig, maar de opzet is duidelijk heel bewust gekozen. De slogan van de lunchroom luidt: “ChiroJava makes you feel good”. ChiroJava is geen big business, maar een best bedrijf vóór de wereld. Het biedt bezoekers een goed gevoel en wil iets betekenen voor de inwoners van Seguin. ChiroJava is een voorbeeld van sociaal ondernemerschap, een organisatievorm die wel eens maatgevend zou kunnen zijn voor de nabije toekomst: sociaal-economische doelstelling, innovatief en creëren van sociale waarde als kernproduct. Uitgebreide business plannen worden er niet gemaakt, een goed idee behoeft geen draagvlak door opgekalefaterde cijfers en prachtige vijfjarenplannen. 

Ze beginnen gewoon en ontwikkelen zich op basis van voortschrijdend inzicht. Sociale ondernemers nemen bewust flinke risico’s, maar nooit ondoordacht en onbezonnen. ChiroJava heeft ook geen risicomanagers in dienst. Gezond verstand, oog op de realiteit en het onder ogen zien van de feiten houdt ze op de been. Aan professionele managers hebben ze geen behoefte, de zaak is gewoon goed en met aandacht georganiseerd. Medewerkers worden zorgvuldig geselecteerd op het hebben van het hart op de juiste plaats. 

ChiroJava maakt een onvergetelijke indruk. Later, in Austin, ontmoeten we een Amerikaanse collega. Ze woont op een uur rijden van San Antonio, zegt ze. In Seguin. ‘Kom jij uit Seguin, van ChiroJava?”, vraag ik haar. Ze kijkt me verbaasd aan. “Ken jij ChiroJava?” “Natuurlijk, iedereen kent ChiroJava, daar krijg ik een goed gevoel van.” Ze vertelt over een muurschildering, een mural painting zoals dat heet, die op de buitenmuur van de lunchroom gaat komen. Het is groot nieuws in het dorp. Het houdt de gemoederen bezig. Iedereen heeft wel iets te zeggen over de voorstelling die geschilderd moet worden. Dat verhaal hadden we nog niet gehoord, maar het verbaasd ons niet. ChiroJava is exciting in al haar facetten.