In België kan elke burgerman met een klein inkomen zomaar het huis van zijn dromen bouwen. Grond is er betaalbaar, bouwen is er voordelig en de aannemer vindt het prima als je zelf flink meewerkt om wat geld te besparen. De overheid valt je nauwelijks lastig met vergunningen en een schoonheidspolitie (’welstand’) kennen ze er nog niet. Vrijheid blijheid en iedereen gelukkig, inclusief de noorderburen die zich superieur kunnen voelen bij zoveel ongereguleerd zelfbeschikkingsrecht. We hebben er in Nederland zelfs een naam voor bedacht: ‘Belgische toestanden’.

In Nederland hebben we dat dus beter voor elkaar. Het zou wat moois worden als iedere knuppel zomaar gelukkig ging zitten worden in zijn zelfgebouwde droomhuis. Vergeet daarbij niet dat zelf bouwen broodroof is ten opzichte van aannemers en vastgoedbonzen, maar bovenal dat de sturende hand van de overheid de enige weg is naar een ordentelijk land. Wanneer in België de manier van werken eens tot minder mooie resultaten leidt, weten we hoe dat komt: Belgische toestanden! Wanneer de Nederlandse aanpak  leidt tot wanstaltige Vinex-projecten of misstanden van Bijlmermeerachtige proporties, is dat geen reden om aan het systeem te twijfelen. Of wel?

Zijn de Belgen met hun schijnbare wanorde misschien minder gek dan hun arrogante noorderburen denken? Zou het toeval zijn dat België ook op andere gebieden zijn zaakjes beter voor elkaar heeft dan Nederland? Ooit gehoord van wachtlijsten in de zorg in België? Op een congres over zorg, sprak onlangs een Belgische deelneemster haar verbazing uit: ‘Jullie Nederlanders zijn maar bezig met beleidsplannen, protocollen en indicatiestellingen. Bij ons geven we iemand die het koud heeft gewoon een warme trui zonder het zo ingewikkeld te maken.’

Onder de geuzentitel Het Wilde Wonen heeft de Nederlandse architect Carel Weeber getracht de discussie over ‘het staatsdenken in de architectuur’ op gang te brengen. Hij heeft niet veel voet aan de grond gekregen. Toch stel ik voor om op meer fronten een voorbeeld te nemen aan de wildheid van onze zuiderburen.  Want zou Het Wilde Leven of in elk geval Het Wilde Organiseren geen manier zijn om te ontsnappen aan de verstikking van het top-down denken? Zou het werkelijk zo erg zijn, om mensen meer vrijheid te geven om naar eigen inzicht te leven en te werken? Is België dan echt zo vreselijk? Kijk een goed rond, of vraag eens aan een Belg hoe erg het is in België. Vraag hem eens of hij liever in een Nederlandse Vinexwijk zou wonen. Het antwoord laat zich raden.

De kern van Het Wilde Organiseren betreft natuurlijk de kunst van het loslaten. Zoals onze overheid in het land van welstandscommissies en rooilijnen, moet leren om niet over elke deurbel te willen meebeslissen, zo moeten leiders en managers leren om werknemers voldoende vrijheid te geven om te werken aan een resultaat dat iedereen gelukkiger maakt. Dat het er van een afstand allemaal wat minder geordend uitziet, is slechts een kwestie van wennen. Vraag maar aan de Belgen.