Het sleutelwoord bij wisdom of the crowds is ‘kunnen’. Want grote groepen mensen kunnen fantastische dingen presteren. Dat wil nog niet zeggen dat ze het ook altijd doen. Joep Schrijvers twitterde enige tijd geleden over een krantenbericht over een grote groep buurtbewoners die een pedofiel uit zijn huis gesleurd had en vervolgens had afgeranseld. Afgezien van het feit dat eigenrichting niet de beste manier is om een leefbare samenleving te bouwen, bleek achteraf ook nog dat de groep mensen zich vergist had in het adres. Verkeerde man afgetuigd. Jammer. Joep twitterde over dit incident cynisch ‘een mooi geval van wisdom of the crowds’.

Het boek ‘the wisdom of the crowds‘ (2004) bevat prachtige voorbeelden over wat er gebeurt als groepen mensen samen wel iets moois presteren. De schrijver Surowiecki onderkent drie soorten ‘massaswijsheid’: Cognitie (informatieverwerking), Coördinatie en Coöperatie (samenwerking). Die laatste vorm is voor ons als organisatieactivisten het meest interessant.

Om massawijsheid echt een kans te geven is het van groot belang om de utopische fase over te slaan en op de hoogte te zijn van de valkuilen en beperkingen van dit begrip. Surowiecki merkt zelf ook op dat niet elke mensenmassa verstandige dingen doet: ‘Not all crowds (groups) are wise. Consider, for example, mobs or crazed investors in a stock market bubble.‘

Surowiecki geeft vervolgens 4 criteria om irrationele massa’s te onderscheiden van wijze massa’s:

[] elk individu moet over eigen kennis beschikken over het op te lossen probleem

[] elk individu moet onafhankelijk zijn mening vormen over de feiten (dus geen klassiek kuddegedrag zoals bij beleggers in een zeepbel optreedt)

[] specialisatie moet mogelijk zijn, op basis van lokale kennis

[] er moet een aggregatie-methode zijn om uit alle meningen een eindoordeel te destilleren

In de halleluja-fase na de verschijning van het boek, is er massawijsheid nogal eens de hemel in geprezen als een gemakkelijk middel tegen alle kwalen. Maar de voorwaarden die Surowiecki stelt blijken in de praktijk niet altijd makkelijk realiseerbaar.

Daarnaast is er ook fundamentele kritiek mogelijk op massawijsheid. Je kunt stellen dat er problemen zijn waar massawijsheid — bij goede uitvoering — unieke resultaten kan leveren. Het 4e criterium van Surowiecki geeft aan dat er aggregatie moet plaatsvinden. Dat betekent dat er een (al of niet gewogen) gemiddelde van alle opvattingen wordt vastgesteld. Er zijn veel onderwerpen waarbij dat gemiddelde de samengebalde kennis van veel mensen bevat. Bijvoorbeeld bij het voorspellen van de ontwikkeling van complexe systemen (zoals de wereldeconomie) blijkt dat verrassend goed te werken. Het resultaat van de massawijsheid blijkt dan beter te kloppen dan dat van individuele experts.

In andere gevallen gaat het minder goed. Om een extreem voorbeeld te noemen: door wie laat u liever uw openhartoperatie uitvoeren: door één ervaren hartchirurg of door 1000 leken die allemaal een kleine bijdrage mogen leveren?

De schrijver/filosoof Nassim Nicolas Taleb maakt onderscheid tussen vakgebieden waarin echte experts bestaan (bijvoorbeeld techniek of medische wetenschap) en vakgebieden waarin geen echte experts bestaan. Tot de tweede groep rekent hij de economie. In dit vakgebied bestaan volgens Taleb geen echte experts, maar alleen mensen die zich voordoen als experts. In dergelijke vakgebieden is de complexiteit van het onderwerp te groot is en de voorspelbaarheid te gering. Daardoor kan een enkel individu, ongeacht mooie formules of knappe computerprogramma’s onmogelijk zinnige uitspraken doen over de toekomstige ontwikkeling van zo’n systeem.

Juist in die laatste categorie blijkt massawijsheid een oplossing te bieden voor complexiteit die door individuen niet te beheersen of te behappen is.

De link met Rijnlands organiseren dringt zich op. Een eenvoudig technisch proces kun je vaak volledig beheersen en ‘top down’ besturen. Maar zodra systemen complex worden — denk daarbij aan grote organisaties — leidt centrale sturing tot problemen. Zogenaamde experts (’managers’) blijken niet meer de wijsheid in pacht te hebben. Kennis vanuit alle lagen van de organisatie is dan nodig om te zorgen dat de complexiteit niet leidt tot verlamming.

“This is a really big deal for journalists and free speech activists everywhere. This has been a major effort by hundreds of people from all over the globe, and most importantly the Icelandic people! I have an unending amount of respect for the people of Iceland. They’ve decided that history shouldn’t be erased, that people should be free to discuss what is actually happening in the world around them, and most of all they’ve decided to help the entire planet with this in mind.”

http://www.boingboing.net/2010/06/16/icelandic-modern-med.html

Maar let op: er gaan mensen boos worden. Er gaan regeringen druk uitoefenen. De getalsmatige voorsprong van persvoorlichters tegenover journalisten is wereldwijd al 10 op 1. Beeldvorming is bepalend voor macht. Een eilandje vol vrije vogels die andermans keurig geregisseerde beeldvorming zomaar doorkruisen, is niet voor iedereen een fijn vooruitzicht.

Wedden dat ook onze ‘liberaal’ Rutten zich op een dag door foute vrienden laat influisteren dat we IJsland onder druk moeten zetten om zich ‘aan te passen’ aan andere beschaafde landen?

Misschien moeten we ons proberen te herinneren dat Nederland ooit een vrijhaven was, een open land dat onderdak bood aan mensen met kritiek of vernieuwende ideeën die in eigen land de mond gesnoerd werden. Ooit waren we er trots op mensen gehuisvest te hebben als Spinoza, Descartes en Voltaire.

De rol van de krant als eenvoudig doorgeefluik van nieuwberichten, is niet zo spannend. Sites als nu.nl en news.google.nl kunnen die functie prima overnemen. Maar de andere functie van de krant, daarmee wil het volgens zwartkijkers nog niet zo vlotten.

De krant als onmisbare luis-in-de-pels van de machthebbers vervult immers een cruciale rol in een democratische rechtstaat. Maar wie gaat er kritische journalistiek bedrijven als er straks geen krant meer is die het salaris van kritische journalisten betaalt?

Of bijvoorbeeld “de bloggers” het vaandel gaan overnemen is volgens velen nog maar de vraag. En wie de ‘blogosfeer’ een beetje in de gaten houdt, kan inderdaad zien dat de nadruk daar ligt op het massaal formuleren van meningen en niet op het vergaren van nieuwe feiten. En juist dat vergaren van feiten is een essentiële factor. De nieuwe Woodward en Bernstein (’Watergate’) lijken nog niet echt opgestaan te zijn in de blogosfeer.

Maar er is hoop. Terwijl de discussie over de toekomst van de kranten nog voortraast, lijkt de echte toekomst al aanwezig.  Die toekomst heet bijvoorbeeld Wikileaks. Dat is de website waar klokkenluiders vanuit de hele wereld bewijzen van misstanden kunnen deponeren.

Wikileaks zorgt ervoor dat zaken die het daglicht niet kunnen verdragen, maar die nodig uit de doofpot moeten, voor iedereen beschikbaar zijn. Een recent voorbeeld is het prijsschieten van Amerikaanse helicopterpiloten op Iraakse journalisten en kinderen, dat door een gelekt filmpje wereldwijde ophef veroorzaakte.

Time Magazine schrijft over Wikileaks ‘… could become as important a journalistic tool as the Freedom of Information Act.‘

Het werk van Wikileaks kost echter geld. Het hosten van de website met gelekt materiaal is een dure aangelegenheid en inmiddels lopen de advocaatkosten ook hard op. Want overheden houden niet van organisaties als Wikileaks.

Dus als de democratie u lief is, en als u denkt dat ook in het tijdperk van web 2.0 er onafhankelijke tegenkrachten nodig zijn tegen de machinaties van machthebbers, kom dan in actie. Zoals ze in de VS zo mooi zeggen “put your money where your mouth is”. En bij gebrek aan een fatsoenlijke Nederlandse vertaling: stop je geld waar je mond is.

Doneer HIER aan Wikileaks.

(Ik heb zojuist 25 euro gestort via PayPal)

Videobeelden ‘collateral murder’

In schril contrast met het wantrouwen waarvan de Amerikaanse manier van zakendoen doordrenkt is, staat de manier waarop Amerikanen omgaan met abonnementen en andere tijdgebonden verplichtingen.

Waar in Europa de rekening voor het volgende jaar steevast op de mat ploft, precies één dag nadat de opzegtermijn is afgelopen (”Shit, zit ik er weer een jaar aan vast”), doen Amerikanen dat anders.

In veel gevallen zijn verplichtingen in de V.S. kortlopend en zijn opzegtermijnen veel korter dan in Europa. Waar Europese bedrijven steevast denken vanuit bange scenario’s (”stel je voor dat al mijn klanten ineens opzeggen”) denkt de Amerikaan in kansen. Als ik mijn klant alle vrijheid geef om op bijna elk moment het abonnement te beëindigen, dan is de drempel om klant te worden ook veel kleiner!

Wellicht is het bittere noodzaak. Amerikanen hebben de naam vrijheidslievender te zijn, waardoor het überhaupt alleen lukt om ze iets te verkopen als er geen langlopende verplichting aan vast zit. Maar wat de oorzaak ook is, ik vind het een prachtig systeem. Wie kan mij uitleggen waarom mijn proefabonnement op een nieuwe krant binnen twee dagen kan ingaan, terwijl de oude krant bij vastbindt met een opzegtermijn van tig maanden?

Vandaag kreeg ik mail van Google. Mijn abonnement voor extra opslagruimte wordt binnenkort automatisch verlengd, maar Google wijst mij erop dat ik nu nog op tijd ben als ik wil opzeggen. Dat is klantvriendelijkheid met een grote K.

Of Google echt van mij houdt, betwijfel ik. Maar ik voel me wel erg prettig bij een bedrijf dat niet de indruk wekt mij een oor aan te willen naaien.

“Het kwartje lijkt wel in IJsland te vallen, want juist de crisis dwingt daar politici over ICT en modernisering van de media na te denken. Zelf ben ik dolenthousiast over de Icelandic Modern Media Initiative, een wetsvoorstel waar het parlement in IJsland volgende week over zal stemmen. Het plan regelt echt goede bronbescherming, bescherming van media, een goede regeling om toegang tot overheidsdocumenten te krijgen (zeg maar hun eigen Wob) plus een aantrekkelijk plan om daar computers te hosten.”

(bron: webwereld.nl)

Het is in elk geval een origineel idee. Of het verstandig is en of je er vrienden mee maakt, is natuurlijk een ander verhaal. Persoonlijk mag ik dit soort brutale acties wel, maar omdat het niet binnen het thema van deze website past, doen we er op OrganisatieActivist nadrukkelijk niet aan mee.

We publiceren dus geen tekening van Mohammed.

Let op: hieronder staat GEEN afbeelding van de profeet Mohammed.

Nee echt niet. Het is niet Mohammed. Die tekening kletst uit zijn nek.

—————————————————————————————————————-

“Notice: no actual prophets or people were harmed in the creation or publication of this cartoon. So lighten the heck up and stop being so sensitive.”

—————————————————————————————————————-

Een schrijnend voorbeeld van mokkende marktliefhebbers wordt gevormd door de hoogleraren Poiesz en Caris van TiasNimbas Business School. Je kunt het ze misschien niet kwalijk nemen. Als je school een Business School is, dan wil je natuurlijk graag de hele maatschappij door een business-bril bekijken. Als je enige gereedschap een hamer is, lijkt immers elk probleem op een spijker.

Poiesz en Caris hebben een boekje geschreven waarin ze een dappere poging doen om nog eens uit te leggen dat marktwerking in de zorg ooit wel de gewenste resultaten moet gaan opleveren. (Maar voor wie?). De introductie van het boekje geeft echter aan hoezeer beide mannen de weg zijn kwijtgeraakt. Lees en huiver:

De overheid moet niet als een Don Quichote vechten tegen al lopende maatschappelijke ontwikkelingen, zoals marktwerking, maar deze juist faciliteren en kanaliseren. Theo Poiesz en Jo Caris laten met hun boek ‘Ontwikkelingen in de zorgmarkt, een strategische analyse’  zien hoe je vechten tegen windmolens kunt voorkomen. Een boeiende verkenning aan de vooravond van Tweede Kamer-verkiezingen waarin zorg centraal zal staan.

Het kan zijn dat de TiasNimbas school niet op dezelfde planeet ligt waar u en ik de laatste jaren hebben doorgebracht, maar een Don Quichot-achtig gevecht van ‘de overheid’ tegen marktwerking, was verder nog niemand opgevallen. De regerende coalitie heeft tot op heden niet bepaald gas terug genomen met privatisering en het aanwakkeren van marktwerking (denk alleen maar aan de kraamzorg die ook zonodig commercieel moet worden). Weliswaar zijn er ter linker- en rechterzijde enkele oppositiepartijen die langzamerhand vraagtekens zijn gaan plaatsen bij de vermeende zegeningen van marktwerking, maar ‘de overheid’ is toch niet bepaald ‘in gevecht’ tegen het fenomeen marktwerking. Er zijn wel steeds meer burgers, patiënten, werknemers en andere belanghebbenden bij de zorg die geconfronteerd worden met de waanzin van marktwerking en aanverwante modeverschijnselen (denk aan de beruchte diagnose-behandelcombinaties).

Nog gekker dan de Don Quichot frase, is dat Poiesz en Caris marktwerking karakteriseren als ‘een al lopende maatschappelijke ontwikkeling’. Wederom is de vraag wie hier iets gemist heeft en wie hier gek is. Is het primaat van de politiek over de samenleving inmiddels opgeheven? Zijn er autonome krachten die maken dat de overheid niet meer kan bepalen welke taken ze zelf uitvoert en welke ze privatiseert? Wat een volslagen onzin.

Wij, de burgers, de kiezers, en de door ons gekozen politici kunnen zelf bepalen in hoeverre wij marktwerking willen op gebieden die van oudsher  — en met goede redenen – tot de publieke sfeer worden gerekend. Er is geen autonome ontwikkeling die er voor zorgt dat marktwerking onafwendbaar over ons heen rolt. Marktwerking in de publieke sector is een modeverschijnsel, een bedenksel van neo-liberale economen.

Marktwerking is een keuze. Het is vaak een slechte keuze. En het kan bovendien het denkvermogen van hoogleraren aantasten.

Rare jongens die Amerikanen.

Ik heb deze de aapjes-uitdrukking sinds de val van Lehman Brothers niet meer gehoord, maar het is een kwestie van tijd voordat ‘ie weer opduikt nu het op Wall Street — met dank aan de belastingbetalers — weer business as usual is. Het achterliggend mensbeeld bij dit aapjesverhaal is dat van de homo economicus, de volledig rationele mens die bij elke beslissing de maximalisatie van het financiële eigenbelang voorop stelt. Maar, hoe vreemd kan het lopen?Rijkman Groenink, icoon van de jacht op aandeelhouderswaarde en boegbeeld van het graaikapitalisme, blijkt op zijn oude dag tegen alle neoliberale theorieën te zondigen. Rijkman incasseerde 26 miljoen bij zijn vertrek, maar verklaart doodleuk dat hij met 5 miljoen tevreden geweest was.

Elke rechtgeaarde neoliberaal moet zich hierbij toch omdraaien in zijn graf. En de nog levende exemplaren is het niet kwalijk te nemen als ze Groenink vandaag nog lynchen en ritueel verbranden. Want waar haalt deze man het gore lef vandaan om te betogen dat je tevreden kunt zijn met minder? Hoezo minder? De afspraak was toch dat we altijd meer willen hebben dan een ander? Minder verdienen is voor losers en softies en Prius-rijders. If you pay peanuts, you get monkeys.  Vijf miljoen is in bankierskringen overduidelijk een geval van peanuts. Die Rijkman Groenink met zijn Wassenaarse kak-uitstraling blijkt gewoon een aapje te zijn. Een armoedzaaier met gebrek aan ambitie. Een loser die denkt dat je van vijf miljoen gelukkig kunt worden terwijl je ook zesentwintig miljoen had kunnen scoren.

Lees verder op www.geencommentaar.nl

– Thomas Jefferson

Jammer dat een land dat ooit vol idealen van start ging, niet luistert naar zijn eigen founding fathers. Je kunt de uitspraak van Jefferson lezen als een waarschuwing over hoe het mis zou kan gaan (toekomst), maar ik vrees dat hij al lang gelijk heeft gekregen (heden). Het is alleen zo dat de razendknappe PR-machine het beeld van een democratie in stand weet te houden.  Wie beter kijkt, ziet dat de VS inmiddels ruimschoots een ‘corporatocracy’ zijn geworden: een land waar lobby-geld en door bedrijven betaalde campagnes de oppermachtige factoren zijn bij politieke besluitvorming.

Gelukkig loopt Nederland altijd 15 jaar achter op de VS …

Over “widespread poverty and concentrated wealth”:

De dertigjarige recessie in de VS, hoe gezinnen steeds armer worden

Hoe de rijken in de VS steeds rijker worden, ten kosten van de middenklasse en de armen

Kloof tussen arm en rijk groeide onder Bush

Armoede in de VS heeft dramatische gevolgen voor kinderen

Hoe de middenklasse genaaid wordt in de casino-economie