We praten inmiddels al over de laatste 10 jaar, de periode Fortuyn voorafgaand aan de vier kabinetten Balkenende, dat we volgens de International Herald Tribune de ‘vanzelfsprekende gidsrol’, een politieke graadmeter, zijn kwijtgeraakt. We waren als klein land groot omdat we vooral invloedrijk waren: tegen de kruisraketten, een drijvende kracht achter de uitbreiding van de EU, ruimhartige steun aan NAVO-operaties, krakersbewegingen, een zinnig drugsbeleid, totaalvoetbal, multiculturele samenleving met bereidheid van elkaar wat aan te nemen, ontwikkelingssamenwerking zonder discussies en zeker steun geven aan een Europese Grondwet in 2005. En dat laatste punt lukte niet meer: daarmee bekrachtigden we ook nog eens onze nieuwe benepenheid: Nederland Benepenland. Geen wonder dat van ons innovatieplatform ook niets terechtkomt. Beschermen wat we hebben en een ander vooral niet mee willen laten delen. Hoezo liberaal? Het logo van T.O.N. is zelfs een wapenschild. Maar waar komen die bekrompen denkbeelden vandaan? Waardoor zijn we van gidsland, zelf een dolende ridder geworden?

Een aantal politieke partijen (o.a. PVV) vindt het nu ook weer belangrijk Nederland 3 de das om te kunnen doen. We hebben daar tegenover tientallen commerciële zenders die ons hersenspoelen met Amerikaanse programma’s. De wereld van een gemiddelde Amerikaan is niet veel groter dan zijn ‘area’. FOX-TV houdt hem/haar bovendien volstrekt idiote denkbeelden voor als overcompensatie van mogelijk verstandige denk-beelden van anderen. We hadden er deze week weer een mooi staaltje van: de Republikein Barton, uit Texas en uiteraard oliedom, bood excuses aan BP aan omdat de regering Obama hen onder druk heeft gezet om 20 miljard dollar in een fonds te stoppen om de schade van het olielek te compenseren. Hij was natuurlijk ook al tegen de ‘Healthcare Reform’. Amerikaanse politici zijn er immers om commerciële belangen te behartigen en niet vooral niet op het algemeen belang te letten. En al die zieke denkbeelden op FOX worden bovendien overdreven vaak afgewisseld met commerciële reclameboodschappen: als je meer TV kijkt dan slaapt, wat veel mensen doen: dan worden je hersens geprogrammeerd met Amerikaanse denkbeelden, normen en waarden over de samenleving en de inrichting daarvan. Zo win je ‘the war on capitalism’. Als je te lang blootgesteld bent aan Amerikaanse series kun je zin en onzin niet meer van elkaar scheiden. Zo is de Kredietcrisis immers ook ontstaan.

Gelukkig zijn we nog wel gidsland als het gaat om folklore bij WK’s. Toch wel mooi dat Hollandse konvooi dat van wedstrijd naar wedstrijd rijdt en onderweg verbinding maakt met de echte Zuid-Afrikanen: The Dutch Approach. ‘Het volk’ in den vreemde weet het nog hoe het moet, nu de politiek nog! Ned. 3 mag van mij weg, maar dan ook 10 van die commerciële zenders verplicht van de buis. Laten we a.u.b het evenwicht bewaren tussen gezond verstand en belangenbehartiging. Wilders begrijpt als geen ander hoe hij de samenleving nog verder uit evenwicht moet brengen. Als globalisering, en dus Amerikanisering, een onderstroom produceert van mensen die ergens bij willen horen, laten we dan in ieder geval stoppen met al die globaliserende zenders. ‘TV kills you’ noemen activisten dat in Amerika.

In de film Avatar (link naar de trailer) wordt nota bene vanwege de kwartaalcijfers van de aandeelhouders een hele leefgemeenschap, Pandora, bijna uitgemoord. De aandeelhouders willen de grondstoffen hebben die daar in de grond zitten. Daarom investeren ze in onderzoek en worden ook de wetenschappers gecompromitteerd. ‘De aandeelhouders betalen jouw salaris’. Over georganiseerde onverantwoordelijkheid gesproken.

Dit weekend in NRC-weekblad (8-14 mei 2010) een gesprek met Aad Jacobs (74 jaar), voormalig Raad van Bestuur voorzitter (1992-1998) van de INGbank. Ik citeer: ‘Maar in de loop van de jaren 80 is de drang van de aandeelhouders om te presteren zo sterk geworden dat er financiële producten zijn verkocht met winstmarges en risico’s die niet konden. … Het Nederlandse bankwezen is geleidelijk aan besmet met Amerikaanse toestanden. … Zo werd je geleidelijk meegezogen. … Toen heb ik de strijd opgegeven. … De groeiende macht van de aandeelhouders heeft een nog steeds onderschatte rol in de crisis gespeeld. … Het korte termijn denken, het optimaliseren van de winst werd steeds belangrijker. … Ik dacht altijd: ik doe wat goed is voor de onderneming. Om de aandeelhouders rijk te maken hadden ze maar een ander kiezen. … Je kunt wel zeggen: dat is een zieke wereld, ik doe niet mee, niemand krijgt meer een bonus. Maar dan loopt iedereen weg en ga je failliet. … Dat is de realiteit’.

En twee bladzijden verder in hetzelfde weekblad een lofzang op privékliniek Velthuis, markleider in de private zorgsector. De beste man is aandeelhouder van zijn eigen opgerichte kliniek heeft nog nooit van Angelsaksen gehoord en is ervan overtuigd dat marktwerking in de zorg een prima idee is. ‘Hier wordt je jas aangenomen, we schenken goede koffie, er liggen leuke tijdschriften in de wachtkamer. Die aandacht mis ik in het ziekenhuis. We onderscheiden 17 raakmomenten met patiënten. We willen verrassen door tijd en aandacht’. Echt een aardige en integere man die Peter Velthuis.

Bijna kinderlijk naïef, wacht maar tot hij de tent over een paar jaar verkoopt aan een hedgefonds en niet meer de patiënt, maar de aandeelhouders centraal staan. Het is net als met de bank van de heer Jacobs in de jaren 80. Zo word je er geleidelijk ingezogen. Waarin? …….. in de georganiseerde onverantwoordelijkheid.

Maar nu er massaal bij de overheid 20% moet worden bezuinigd lijkt het me handig het er toch nog maar eens over te hebben om zodoende onze ambitieuze ambtenarenteams, ook op gemeentelijk niveau, nog wat geestelijke bagage mee te geven bij hun lastige taak. Snijden in eigen vlees is nu eenmaal altijd pijnlijk: dader en slachtoffer zijn immers dezelfde in deze. Wie amputeert nu graag 20% van zijn ledematen en hoe moet je vervolgens met minder mogelijkheden het bloeden stelpen? Voordat je het weet ben je baan- en bloedeloos bezig.

Hoe meer je bewust doelgerichter bezig bent, hoe meer je onbewust negeert. Dit weekend weer een mooi voorbeeld: de teelt van biobrandstof is schadelijk voor het milieu. SMART geformuleerd is het gebruik van biobrandstoffen beter voor het milieu, maar er blijken 260 voetbalvelden voor de teelt nodig van de biobrandstoffen die door een Boeing 747 worden verbruikt op een retourvlucht Amsterdam-New York. Dit doet het voordeel weer helemaal te niet. Duurzaam is met name het gebruik van zogenaamde reststromen, de ‘ongebruikte output’ van het een (dienstverlening, industrie, landbouw en bosbeheer) gebruiken als ‘nuttige input’ voor iets anders zodat je niets in het milieu hoeft te lozen.

Maar als je SMART-geformuleerde doelstelling is zoveel mogelijk vliegtuigen op  een zo kort mogelijke termijn – krachtdadig beleid i.p.v. duurzaam bestuur – met biobrandstof te laten vliegen en daarvoor de halve wereld moet opstoken ben je natuurlijk niet goed bezig. We zitten dan weer precies in de kern van het probleem van het managementdenken: het middel (greed) is erger dan de kwaal (denk aan de kredietcrisis). Het rapport waarin de studie naar de gevolgen van de teelt van biobrandstoffen staat heet veel betekenend: “Het verborgen klimaateffect”. Het is natuurlijk niet verborgen, maar we hadden even andere belangen.

Stel nu eens dat managers op aarde zijn om het korte termijn belang na te streven (bijv. een kwartaal als horizon) met behulp van een behoorlijk masculiene-uitstraling en dat ze bovendien graag bekend staan als resultaatgericht (goed voor de portemonnee). Ze veroveren de wereld met het kleine beetje kennis dat ze hebben. En dat ambtenaren daarentegen op aarde zijn om het lange termijn belang na te streven met behulp van een feminiene-uitstraling en dat ze graag bekend staat om hun rentmeesterschap (goed voor alle stakeholders). En dat ambtenaren vooral bekend zouden willen zijn om hun vermogen met wijsheid om te gaan met dingen die ze niet weten (zoals bijv. verborgen effecten). Hoe gaan die ambtenaren dan om met 20% bezuinigen in 2011?

Een voorstelletje: Duurzaam bezuinigen voor Ambtenaren. Veel SMART-geformuleerd beleid barst van de verborgen effecten, dat zal inmiddels duidelijke zijn. En ambtenaren weten dat als geen ander:

•    Stap 1: Breng in beeld welk SMART-beleid uit het verleden de meeste verborgen effecten heeft. In de Geneesmiddelen-industrie heet dat de bijwerkingen. Bestaat een bijsluiter voor;
•    Stap 2: Maak geen nieuw bezuinigingsbeleid, maar verminder eerst de resultaatdruk op het SMART-beleid met de meeste verborgen effecten zodat er aanmerkelijk minder bijwerkingen optreden (besparing  ongeveer 10%);
•    Stap 3: Formuleer beleid om de reststromen van het overgebleven SMART-beleid alsnog te gebruiken als input voor ander maar wel duurzaam beleid (besparing 10%: geen kosten meer door varkenspest, Q-koorts, heraanplant bossen, etc. en andere herstelkosten);
•    Stap 4: Neem verplicht in het vervolg, verankeren van beleid, bij ieder SMART-beleidsplan een bijsluiter/bijlage op met de bijwerkingen (verborgen effecten). Belangrijk ook voor politici om daar kennis van te nemen. Wat kost dat beleid eigenlijk aan bijwerkingen?

De Gemeente die in staat is in 2011 duurzaam beleid te voeren zonder reststromen/verborgen effecten (dus ook in medewerkers) krijgt het certificaat “Duurzaam Bestuur’’ Dat moet kapitalen aan bezuinigen opleveren. Succes!

Daar deed het gesprek in de krant met directeur Gert-Jan Morsink, Markeloër,  van Sandd me aan denken. Hij wil geen vast personeel en zijn personeel wil geen vast dienstverband. Een hele organisatie die aan elkaar hangt van weggooi-medewerkers en waar ook niemand een vast arbeidsverband wil. Het is er vast zo’n verdrietmachine dat niemand er voor het ‘echie’ wil werken. Het zijn allemaal stukloners, dus als er even geen werk is, heb je ook geen salaris. Gert Jan rekent ons voor dat 10% vaste medewerkers Sandd al 3 miljoen euro zou kosten en dat dit vanzelfsprekend een onhaalbare kaart is. Zoals het afschaffen van de slavernij ook ooit een economisch onhaalbare kaart was. Toen mensen als human resource ‘gratis’ waren wilden we ze bij bosjes hebben, maar toen ze eenmaal geld gingen kosten wilden we ze vooral kwijt en deporteerden ze naar de moerassen in buurt van New Orleans.

In het juridische vakjargon heet zo’n nieuwe slaaf een OVO-er: Overeenkomst van Opdracht. Heeft een postbedrijf in een week geen post, dan krijg je ook geen rooie eurocent. Dat is ook het geval als je niet kunt bezorgen door bijvoorbeeld ziekte.  In de Intensieve Menshouderij (2004) heette zo iemand nog gewoon een loonslaaf, maar dat is hier nog teveel eer. Een OVO-er heeft echter twee voordelen: (1) hij/zij mag ook zijn buurjongen of eigen vrouw sturen en (2) kent geen concurrentiebeding: je mag rustig ook voor TNT en Selekt Mail te gelijk werken.

Een paar nadeeltjes zijn er ook, maar dat mag verder geen naam hebben: geen ontslagrecht, geen inspraak, geen vakantiegeld, geen pensioen, geen doorbetaling bij ziekte, wel zelf aansprakelijk zijn bij schade en de plicht van goed opdrachtnemer zonder plicht van goed werkgeverschap vanuit de kant van Sandd. Och, …. moet kunnen anno 2010.

Kijk dat is nu het mooie van marktwerking. Directeur Gert-Jan heeft een leuk salaris met een bonus van de aandeelhouders (Management & Investeringsmaatschappij Trimoteur, o.a. van Fortis) gekregen en de echte marktwerking neergelegd bij zijn postbezorgers, ‘Gaan jullie lekker scharrelen voor de kost, dat bespaart mij 3.000.000 miljoen euro en daarvoor vang ik dan 300.000 bonus als ik in de nacht van 31 december weer langs AF kom (dat is een grapje).

Op de website van Trimoteur (maar liefst 20 medewerkers) staat als missie: ‘Trimoteur herdefinieert marktsectoren en bedrijven en realiseert de implementatie middels management en kapitaal.’ Ze hebben zelfs een stappenplan ter realisatie: De werkwijze van Trimoteur wordt gekenmerkt door een zeven stappenplan. Trimoteur houdt de controle over het volledige proces vanaf het idee tot en met de executie. En ze gaan daarbij wel heel erg ver: ‘Een actieve betrokkenheid als aandeelhouder en bestuurder is een belangrijke voorwaarde, alsmede de volledige betrokkenheid van alle sleutelfunctionarissen van de onderneming. Bij deze groep wordt altijd aangedrongen om actief te participeren in zowel de waardestijging van de onderneming als de daarbij behorende risico’s’.

In de missie staat het feitelijk al: wij zijn los gezongen van de aarde. Het woord klant staat nergens en er staat ook niets over werknemers in hun missie. Ze verlangen slechts volledige betrokkenheid van de sleutelfunctionarissen in zowel de waardestijging van de onderneming als de daarbij behorende risico’s. Sandd is vooral voor hen een interessante business-case. Dit is waarschijnlijk waar de politici in 1998 ooit van droomden bij privatisering van ooit de PTT: born to be cheap! Daartoe zijn wij op Aarde. De samenleving is weer een stukje beter van geworden: weer een beetje meer ontaard!  Zo in jezelf gekeerd zijn dat je de verbinding met de buitenwereld bent kwijt gereikt geraakt.

We zijn vanaf vandaag op weg naar 2020. De jaartallen beginnen steeds meer futurologische karaktertrekjes te krijgen. Soms kom je al bedrijven tegen met de toevoeging ‘sinds 1989’ en inderdaad ….. dat krijgt al iets helemaal uit de vorige eeuw. Gisteren vroeg ik me af hoelang het nog gaat duren dat de hele Top 2000 bestaat uit overleden artiesten?

2009 was een jaar dat we ‘door de bank(en)’ werden genomen en de AEX ondertussen al weer blij was met een 50% stijging naar ruim 330 punten. Jammer is dat we die vorm van vooruitgang zo goed kunnen meten. Terwijl regeringen ondertussen het groot kapitaal blijven steunen zijn we niet in staat ‘Kopenhagen’ ook tot een goed eind te brengen. De schade als gevolg van de kredietcrisis wordt geraamd op ruim 4000 miljard dollar. In de orde van grote krijgen ook de banken/verzekeraars steun. De oorlog in Irak kostte al1800 miljard dollar. Ontwikkelingslanden krijgen aan klimaatsteun volgens het Kopenhagen-akkoord nog geen 30 miljard. Pas vanaf 2020 moet het dan naar 100 miljard. Een willekeurige Amerikaanse autoleasemaatschappij, die zich nog snel als bank heeft laten registreren heeft al recht op meer steun als essentieel voor ‘the system’.

Organisaties zijn slechts ‘zienswijzes’ die mensen die aan het roer zitten er door drukken. De privatisering van de gezondheidszorg hier bij ons bijvoorbeeld of de manier waarop we IJsland dwingen te boel met ons te regelen. ‘Anders krijgen jullie volgend jaar niet de euro?’ Organisatie-activisme gaat over het verkrijgen van andere ‘zienswijzes’ op organiseren! Zodat organiseren weer ten dienste komt van ons collectieve welzijn en niet alleen van de economische monomane denkwijze. Ik wil niet leven in ‘The Age of Stupid’’, waarin we vooral liedjes draaiden uit de 20ste eeuw om de geest te bedwelmen met de goede oude tijd waarin jij onschuldig was en je kon wijzen naar de ouderen en vooral naar anderen (‘’Meneer de President’’).

Maar nu zijn wij die ouderen en de tijd dringt op weg naar 2020. ‘It’s the same old song’ (Four Tops) is echt niet meer genoeg. We maken er een mooi decennium van. Nu zitten we nog op posities dat we wat kunnen en moeten doen! Over 10-20 jaar zitten ook wij achter de geraniums. Ik wens je een activistisch 2010 waarin je qua denken alleen al het verschil wilt maken. Dit is ons decennium! Blijf aan de goede kant van de geraniums! Juist nu.

Sinds de BCG-Matrix (Star, Cash Cow, Question Mark en Dog, zie http://nl.wikipedia.org/wiki/BCG-matrix) is het gemeengoed in de wereld van de bedrijfskundige de ‘dogs’ af te stoten en dat economisch gezien zonder schaamte als ‘juist’ te bestempelen. Dat zijn immers de onrendabelen. Soms heb je ‘onrendabelen’ als vanzelfsprekend nodig omdat ze in een totaal assortiment passen. Plat water uit de kraan is niet winstgevend in een restaurant, maar als een goede klant dat perse graag wil kan hij/zij het gratis krijgen. In de VS is een glas leidingwater zelfs ‘a gift’; een teken van gastvrijheid van de bediening zodra je binnenkomt. Onderdelen van een koe moet je na de slacht zelfs met verlies verkopen, maar ja, ook koeienoren krijg je erbij als je een levend dier koopt op de veemarkt. En snel zal er een vraag komen richting Wageningen: kunnen we ook dieren fokken zonder verliesgevende onderdelen? Zo kijken we natuurlijk ook naar mensen. Maar de vraag is: zijn die onrendabelen economisch gezien wel zo onrendabel?

Even een praktisch voorbeeld: stel je bent consultant en je hebt per jaar vijf opdrachten. Vier opdrachten van maar één dag en een detacheeropdracht van 146 dagen (in totaal dus 150 dagen factureerbaar in dat jaar). Die vier opdrachten van één dag blijken 2.750 euro per dag op te brengen. Die ene grote vis van 146 dagen levert 1.000 euro per dag op. Maar je liep uit de planning en je hebt je er 160 dagen over gedaan (10% meer dan gebudgetteerd). Is het nu zo dat je die ene onrendabele klus jou dit jaar de nek omdraait?

Natuurlijk niet, integendeel. Door het extreme voorbeeld (vier mini-klusjes en een grote opdracht) heb je gelijk in de gaten dat je dolgelukkig moet zijn met dergelijke onrendabele opdrachten. Door het extreme voorbeeld wordt het direct duidelijk dat ‘onrendabelen’ bijdragen aan je bezettingsgraad als consultant en ze daarom alleen al zinvol zijn voor het geheel.

Als wij in Nederland al ‘’onrendabelen’’ zouden hebben dragen ze sowieso bij tot een betere bezettingsgraad van ons land (ziekenhuizen, winkels, scholen, etc.), bovendien zijn er velen die rendabel zijn omdat ze ‘onrendabelen’ ondersteunen. Anders zouden die ondersteuners ook weer ‘onrendabel’ zijn. Kortom ‘onrendabelen’ dragen bij aan: (1) de diversiteit, (2) de bezettingsgraad van het geheel en (3) zorgen ervoor dat anderen rendabel worden (en zich rendabel voelen). WE KUNNEN ONRENDABELEN NIET MISSEN, OOK ECONOMISCH NIET!

NB: hier zit ook ergens de problematiek achter de Amerikaanse gezondheidszorg. Doordat er zo velen uitgesloten worden (minstens een zesde van de totale bevolking) van Healthcare is de bezettingsgraad te laag en wordt het extra kostbaar voor de rest. Een vliegtuig kan alleen van een Business Class niet rendabel worden, ze heeft de bezettingsgraad nodig van de Economy Class (en andersom). Rendabelen en onrendabelen hebben elkaar nodig. De onrendabelen preventief ruimen of anderszins uitsluiten schaadt een ieder. Ze zijn immers niet onrendabel, behalve als je er te simpele calculaties en redenaties op los laat.

Hij is briljant en actueel. Bekijk hem hier

Toen we met een groepje in IJsland waren, medio dit jaar, kwam het woord GREED (hebzucht) uit iedere straatsteen omhoog in Reykjavik. De drie systeembanken (en dochtermaatschappij Icesave) aldaar failliet. Nagenoeg de hele economie plat, 13.500 van de 17.000 bouwvakkers werkeloos en ze krijgen nu een door de overheidsbezuinigingen getroffen lagere uitkering. De banken hebben inmiddels een herstart gemaakt met behulp van de overheid en maken nu jacht op bouwvakkers die hun hypotheekaflossing niet meer kunnen betalen. Dus met huisuitzettingen. De bankiers die de bullshit veroorzaakten komen nu ook nog eens met het rechtssysteem in de hand je uit je huis zetten. Ergens klopt er iets niet, lijkt me, maar juridisch is het allemaal waterdicht en de gevangenissen puilen daar uit met slachtoffers van de crisis, terwijl de daders vrij rondlopen.

En dan het NRC van gisteren, 10 oktober 2009 – pagina 15, op één enkele pagina: (1) DSB raakt met terugwerkende kracht in opspraak, (2) Rechter stelt bankiers ANB AMRO in gelijk (over afvloeiingsregelingen en bonussen) en (3) IJsland komt met regeling Icesave. Ik citeer even het krantenbericht over de ABN AMRO bankiers:  ‘De drie kantoorrechters in Utrecht zijn van oordeel dat de crisis niets afdoet aan de aanspraak van de ex-bankiers op hun oude afvloeiingsregelingen en hun, inclusief het uitkeren van een bonus in 2008.  ….. Het kantongerecht in Utrecht erkent dat ABN AMRO weliswaar ernstige gevolgen van de kredietcrisis ondervindt. Maar de crisis heeft geen zodanig effect op de bedrijfseconomische of financiële positie gehad dat voor de instandhouding van de onderneming moet worden gevreesd. Het feit dat er maatschappelijk onrust is ontstaan over de beloning van bankiers kan niet rechtvaardigen dat de ABN AMRO eenzijdig gemaakte afspraken wijzigt.’’  Zo kreeg bestuursvoorzitter Schmittmann van de ABN AMRO-Nederland in december 2008 nog het gelijk aan zijn kant van de rechter en kreeg een ontslagvergoeding van 18 miljoen euro (hij nam overigens op eigen initiatief genoegen met 8 miljoen).

Het knappe van de juridische zaak is dat ‘de ex-bankiers’ van daders ineens ‘slachtoffers’ zijn geworden. Ze zijn echter geen slachtoffer van de kredietcrisis, maar de medeveroorzakers, lijkt me. En dat is nou zo vreemd: een slachtoffer die een brood steelt dankzij de krediet mag dat gewoon niet doen. Een ex-bankier die medeveroorzaker van de kredietcrisis is omdat hij de consequenties van zijn eigen financiële producten gewoon niet doorzag, krijgt toch zijn bonus ondanks de kredietcrisis (aldus de rechters in Utrecht).

Op domheid bij bankiers staat geen gevangenisstraf, op een brood stelen door de slachtoffers wel. Ergens klopt er iets niet, maar …….

Een vleugel van een staatgevangenis wordt gesloten vanwege de bezuinigingen. Er wordt gefuseerd tussen gevangenissen, ze moeten naar elders, maar ze worden stiekem gebruikt om voor de Provincie het onkruid te wieden en de speeltuintjes te onderhouden. Echte tuinmannen kan het stadje El Dorado, de geboorteplaats van president Obama’s moeder, niet betalen. Dus in plaats van dat de bomen groeien tot in de hemel, is het nu het onkruid.

In New Orleans zijn de subsidies aan de voedselbanken gestopt. De meeste Amerikanen staan zo sympathiek tegen over voedselbanken dat die waarschijnlijk dan wel meer particuliere giften zullen gaan krijgen, zo is de inschatting. Laten we stoppen met de financiële steun aan de Jostiband. Die ‘gekken’ zijn zo zielig dat je ze beter op straat kunt zetten. Verdienen ze als straatmuzikanten misschien wel meer. Niet gek bedacht.

Tandartsen met hoge studiebeursschulden worden naar dunbevolkte gebieden gelokt. Hun studiebeursschuld wordt dan door de staat vervroegd afgelost. Dat doen we dus niet meer. In de staat Virginia is men er mee op gehouden. Als je daar (dat heeft een historische achtergrond vanuit de kolenmijnen) niets doet, vallen de tanden gewoon vanzelf uit je mond en heb je dus ook geen tandartsen meer nodig. Da’s logisch, zou Johan zeggen.

Rest Areas langs de snelwegen worden massaal gesloten. Dat scheelt weer veel onderhoudsgeld. ‘We moeten reëel zijn, als mensen tijdens de kredietcrisis hun rug recht houden bij een lange rit is er niets aan de hand’,  aldus een woordvoerder van Verkeer & Logistiek.

De staat California staat er dusdanig slecht voor dat ze bijna de junk-status hebben in banktermen. Ze betalen alleen nog maar met schuldbekentenissen (I.O.U). En ze moeten nog 40% bezuinigen op al het onderwijs. Ze verdelen de pijn over alle scholen. Als alle kinderen nu gewoon meer thuis naar TV-kijken en commercials tot zich nemen leren ze ook wat. De reclames voor junkfood schijnen erg leerzaam te zijn. Aan onze kinderen zijn we immers niets verschuldigd.

Tienermoeders kunnen in sommige staten de kinderen naar de crèche brengen om ondertussen wat onderwijs te krijgen. Zonde van het geld, blijkt nu. Praktijkgericht onderwijs is veel beter. Alle kinderen hebben het met vallen en opstaan moeten leren, ze sluiten massaal te crèches. Laten we eerlijk zijn, kinderen en tienermoeders zijn niet geïnteresseerd in politiek en stemmen toch niet. Is makkelijk bezuinigen dus.

Amerika is een bijzonder land, waar we veel van kunnen leren. Alles wat bij hulpverlening en beschaving hoort is in Amerika in handen van particuliere hulpverleners. U begrijpt waar het eerst wordt bezuinigd: het maatschappelijk middenveld wordt volledig wegbezuinigd. Eerst wisten de have’s hoe je nog meer geld moest verdienen en de belastingen nog verder moest terugdringen. Nu er moet worden bezuinigd weten de have’s ook wel weer waar je het moet weghalen: dat is het verschil tussen een ik- en wij-cultuur. Geen enkele politicus die tegen de have’s het lef heeft om te zeggen: ‘Jullie moeten meer belasting betalen en dus minder consumeren’. Nee, dan het is een stuk makkelijker tegen de have-nots te zeggen dat ze reëel moeten zijn en dat er verder moeten worden bezuinigd.

Misschien moeten we naar Amerika (50 staten zoals IJsland) maar wat ontwikkelingshulppakketjes droppen per vliegtuig: Handle With Care: Solidarity (saamhorigheidsgevoel, eensgezindheid, lotsverbondenheid). Liefst deze zomer nog voordat ze in alle staten echt alles hebben afgebroken: hun geldsysteem en hun waardigheid jegens hun collega citizens. Juist als geld waardeloos is, kun je je maar beter richten op dat wat wel van waarde is in het leven.

Afgelopen woensdag ging de wekkerradio af. Gelijk om 07.00 uur het NOS-radiojournaal. Het openingsitem:

In Friesland is opschudding over de gage van een oud-schoolbestuurder. Klaas Koops trad 1,5 jaar geleden onder druk terug als voorzitter van het Friesland College, maar bleef aan als adviseur. Nu blijkt dat hij tot 2012 meer dan een miljoen euro ontvangt voor deze klus. De medezeggenschapsraad ging akkoord met de vergoeding, maar dacht dat die twee jaar zou duren. Het ROC, met 18 vestigingen in Friesland, moet dit jaar 5 miljoen euro bezuinigen. De school zag het leerlingenaantal fors dalen na negatieve publiciteit over de onderwijsvernieuwing die de school had doorgevoerd.

En zo kunnen we wel aan de gang blijven. Het feit dat het leerlingenaantal fors daalt ligt niet aan de inhoud (de onderwijsvernieuwing aldaar), maar aan de negatieve publiciteit daarover. Is dit nu linkse of rechtse praat?

De AOb (Algemene Onderwijs Bond) komt vervolgens aan het woord op Radio 1 en vertelde dat die Klaas Koops echt niet te handhaven was: de bond spreekt over een slechte trackrecord. De studenten staakten daar in 2006 vanwege de belabberde kwaliteit van het onderwijs als gevolg van de onderwijsvernieuwing. Vervolgens beloofde de school aan de studenten dat de bedrijfsvoering zou worden verbeterd. Ik zou liever beter onderwijs hebben gehad, maar de studenten waren al blij met een betere bedrijfsvoering: in ieder geval een docent voor de klas.

De strategisch adviseur Koops kost de school jaarlijks ongeveer 200.000 euro (zijn drie docentensalarissen). Op Internet kun je alles vinden, dus ook nog het persbericht toen Koops verdween in september 2007:

De heer Koops is jarenlang voorloper geweest bij de ontwikkeling van vernieuwingen en herontwerp van het beroepsonderwijs. Hiervoor heeft het Friesland College diverse blijken van waardering en landelijke prijzen ontvangen.  Mede dankzij de heer Koops heeft het Friesland College een voortrekkersrol vervuld.

Thans gaat het college een fase in van verdergaande implementatie van het “Praktijkgestuurd Leren”, met de daarbij behorende doorontwikkeling van de organisatie.  Dit vraagt een grote inspanning van het management gedurende langere tijd. De heer Koops is tot de conclusie gekomen, dat hij een dergelijke opgave niet meer ambieert. In goed overleg met de Raad van Toezicht is daarom besloten dat de heer Koops terug zal treden als voorzitter van het College van Bestuur.
Omdat zijn kennis en ervaring echter moeilijk gemist kunnen worden, zal hij aan het Friesland College verbonden blijven als adviseur van de Raad van Toezicht.

Mooi stukje taal van PR-afdeling: maar wat is nu de waarheid? Ik wil het hier niet hebben over Geert, over de Republikeinen of over Koops. Waar ik het over wil hebben is waar de waarheid ligt? In ieder geval niet in het midden van twee leugens! De realiteit ligt ergens verscholen onder de taalkorst die we dagelijks krijgen aangeboden. Laten we minder achter anderen aanlopen, maar meer onderzoeken en vooral meer vertrouwen hebben in ons eigen oordeel.

Van Gaal maakt zich al jaren sterk om het toeval in een wedstrijd zoveel mogelijk uit te sluiten. Zo wordt iedere wedstrijd van AZ in 2.000 videofragmenten opgeknipt en krijgen de spelers na de wedstrijd een e-mail met beelden met alles wat hij goed of fout heeft gedaan. Ik durf het bijna niet te zeggen, zeker niet tegen Van Gaal persoonlijk, maar ik denk toch dat hij zich vergist. Van Gaal is een ongelooflijke perfectionist en wil het beste halen uit het (spelers-)materiaal, zoals een vioolbouwer altijd de mooiste viool wil bouwen uit het hout waar hij het op dat moment mee moet doen. Maar juist ook een perfectionist weet, wanneer het geen zin meer heeft verder te schaven. Ook Louis weet dat hij van Danny Koevermans geen betere spits kan maken dan dat hij dat op dat moment is. Danny mag dan ook vetrekken voor 6 miljoen naar concurrent PSV. Vorig seizoen werd AZ elfde, dit jaar kampioen. De insiders bij het management van AZ beweren desondanks dat de statistieken uitwijzen dat de beide seizoenen meetbaar niet zoveel verschillen (balbezit en zo), maar dat vooral de uitslag dit seizoen wel mee zat en vorig seizoen niet. Toeval?

Vitesse won door een toevalstreffer, de bal veranderde van richting, maar AZ werd toch kampioen omdat een dag later PSV van Ajax won. Dat had allemaal ook toevallig net even iets anders kunnen lopen. Maar wat heeft Louis zelf anders gedaan in het seizoen 2008/2009? Hij heeft zelf het toeval geïntroduceerd in zijn team op twee manieren. (1) AZ is later druk gaan zetten op de tegenstander, laat ze eerst maar even komen en daarmee paste Louis zijn systeem aan, aan de kwaliteiten van de spelers. Hij koos niet langer het ideale systeem (B) als uitgangspunt van zijn denken, maar als een echte vakman koos hij voor zijn spelersmateriaal (A) als uitgangspunt. Een wezenlijk verschil dus. En daarnaast (2) gaf hij topscorer Mounir El Hamdaoui een vrije rol: hij kreeg het vertrouwen van Van Gaal en mocht zichzelf blijven, zoals de zwervende schaduwspits (op de nr. 10-positie) dat zelf verwoorde. Deze spits is bij uitstek de man die intuïtief naar oplossingen zoekt en weet te vinden.

Wat mij betreft sluit Louis het toeval helemaal niet uit. Integendeel, doordat hij zijn spelers behept met hetzelfde vakmanschap als hijzelf uitstraalt kunnen ze nu beter omgaan met toeval dan ooit. En dat maakt Louis een nog grotere trainer dan dat hij al was. België, wordt met parttime bondscoach Van Gaal, straks wereldkampioen. U zult het zien, ……………. toeval bestaat niet.

NB: een mooie film over de relatie tussen een gedisciplineerde coach en zijn intuïtieve spelverdeler is: Given Any Sunday met Al Pacino uit 1999.

Een van die zes vragen van Bos was: ‘’Moeten we naar een systeem met Spaarbanken en Durfbanken?’’ De tijd om met het vingertje te wijzen wie precies nu de schuld heeft, lijkt me niet meer de toon waarop we met elkaar onze pensioenen en banen veilig moeten stellen. Ergens zit er een systeemfout en daar wil ik het hier over hebben. Zoals Michel Albert al zei: er zijn twee soorten kapitalisme en dat moeten we goed ‘verstaan’. Bos lijkt dat te begrijpen door voor te stellen met twee type banken te gaan werken. Ik zou echter daarnaast een ander voorstel willen inbrengen.

Marktwerking heeft als bijeffect dat vroeg of laat niet alleen de producten en diensten, maar ook de organisaties die ze voortbrengen zelf tot handelswaar verworden. Kijk momenteel naar het gesodemieter rond Essent en Nuon. In de business waarin organisaties zelf verworden zijn tot handelswaar (tot prooi) zit het grote geld.

In beursgenoteerde organisaties heb je twee groepen mensen die zich bezighouden met het bij elkaar brengen van vraag en aanbod. De een doet dat in termen van producten en diensten. Bijvoorbeeld meer auto’s met een A-label op de markt brengen omdat de klant daar naar vraagt. En een groep – daar waar de graaisalarissen zitten – die zich bezighoudt met het bedrijf zelf als handelswaar te beschouwen. Zij gebruiken er Angelsaksiche management buzzwords voor, zodat we het niet herkennen, maar ze stellen in feite: We moeten een minimale kwaliteit leveren zodat het geld wat we besparen naar de aandeelhouder kan. Want die aandeelhouder is hier de echte baas. De klant is dan (in termen van de BCG-matrix) een star, een cashcow om die doelstelling te realiseren en de dogs moeten bijvoorkeur wegwezen.

Ik denk niet dat we als oplossing in eerste instantie naar twee type banken moeten, geachte minister. Misschien later een keer. Eerst moeten naar twee type beursen. Een FastBeurs en een SlowBeurs. Bedrijven mogen kiezen op welke beurs ze genoteerd willen staan. Als je op de Slowbeurs staat, kun je niet ook op de Fastbeurs staan. Op de Slowbeurs wordt geld verdiend door bedrijven die vraag en aanbod bij elkaar te brengen van echte producten en diensten en dat ook als uitgangspunt kiezen voor hun bedrijfsvoering. Dit staat ook wel bekend als de reële economie. De door Wouter Bos bedoelde Spaarbanken bijvoorbeeld. De Durfbanken echter kunnen beter naar de Fastbeurs gaan. Daar zitten de mensen die geld met geld willen verdienen, inmiddels ook wel bekend als het zogenaamde Casinokapitalisme.

Duidelijk zal zijn dat institutionele beleggers niet eindeloos mogen beleggen op de Fastbeurs. Duidelijk zal ook zijn dat de regering bij geprivatiseerde bedrijven van te voren vaststelt op welke beurs zij mogen staat. Het is bijvoorbeeld onwenselijk dat de Rijkspostspaarbank, nutsbedrijven, zorg- en onderwijsinstellingen een prooi worden van de Fastbeurs. Maar bij een bedrijf als TomTom, als gecalculeerd risico, en bij de escapades met Nina Brink lijkt me dat geen enkel probleem. Casino-kapitalisten onder elkaar mogen best enorme winsten en verliezen maken.
Er zijn twee vormen van kapitalisme volgens Michel Albert, maak er dus ook twee verschillende aandelenbeurzen voor. Op de Slowbeurs mag je maar een beperkt aantal keren je aandelen verhandelen per jaar, op de Fastbeurs mag je zo vaak handelen als je wil. Zijn we gelijk een beetje van het hijgerige van die kwartaalcijfers af. Dat moet de basis van Slow Capitalism zijn.

Het lijkt me de hoogste tijd dit idee eens te gaan uitwerken. Want inmiddels moet u betalen bij het Spaarbankgedeelte voor simpele transacties en de kans is levensgroot dat de Durfbankgedeelte het geld ondertussen heeft belegd in hypotheekafval en uw pensioen heeft zoekgemaakt. Twee maal genomen door de bank. En als je dan ook nog aandeelhouder was van die bank, ben je drie genomen. Het kan, nog sterker, het mag niet waar zijn! Doe je best Wouter.

NB: Op 26 maart spreekt Michel Albert op het Rijnland congres. Net als de voormalig Belgisch premier Yves Leterme, die in Den Haag al eens eerder een pleidooi is komen houden voor het Rijnlands kapitalisme. Wouter Bos is helaas verhinderd. Maar dat komt een andere keer wel weer goed.